ИСТОРИЈА

Писмата на Александрискиот патријарх Кирил до македонските епископи Флавијан и Руф

2011-02-28T15:06:00.003+01:00

Писмата на александрискиот епископ Кирил до македонските епископи Флавијан и Руф како сведоштво за црковните прилики во Македонија во првата половина на V век, Гласник ИНИ, бр. 1 - 2, год. 53, Скопје 2009, 99 - 106.

Од вкупно досега познати 110 писма, кои ја сочинуваат коресподенцијата на Кирил Александриски, предмет на нашиот интерес се писмото упатено до македонскиот епископ Флавијан од Филипи и две писма до солунскиот епископ Руф. >>>повеќе<<<

превземи ја целата статија

Драган Зајковски - Писмата на александрискиот патријарх Кирил до македонските епископи Флавијан и Руф како ...

Ранохристијанскиот црковен епископат во Македонја во IV век

2011-02-22T00:35:00.003+01:00

Драган Зајковски, Ранохристијанскиот црковен епископат во Македонја во IV век, Годишен зборник Институт за историја и археологија, Универзитет „Гоце Делчев“ - Штип, 47 - 54.

Резиме

По признавањето на христијанството за рамноправна религија

биле отстранети сите правни пречки за нејзино слободно исповедање.

Сега биле создадени сите неопходни услови за брз развој на Црквата.

Во новите услови за мошне кусо време дошло до консолидирање на

постоечките христијански општини во македонските градови и создавање

на цврста и добро организирана црковна мрежа на епископии на целата

територија на Македонија. Епископијата во Солун послужила како

центар за организирање на Македонија, како посебна црковна област.

Освен солунската, на територијата на Македонија во IV век епископии

се посведочени и во Бер, Дион, Аполонија, Партикопол, Амфипол,

Касандреја, Сер, Аргос, Хераклеја Линкестис, Стоби, Баргала, Запара,

Добер, Лихнидос, Скупи и други поголеми македонски градови. За нив

дознаваме преку учеството на нивните епископи на поважните помесни

и вселенски собори, но и врз основа на археолошките и епиграфските

извори.

тука симнете ги статијата и Зборникот

Мисијата на апостолот Павле како почеток на христијанството во Македонија

2011-01-03T22:31:00.002+01:00

Драган ЗАЈКОВСКИ, Мисијата на апостолот Павле како почеток на христијанството во Македонија, Philological Studies, volume 1, edition 2010.

Ширењето на христијанството на територијата на Македонија
започнало многу рано, уште во средината на I в. од н.е. и тоа е тесно

поврзано со мисионерската дејност на апостолот Павле. Имено, со цел
да го проповеда и рашири христијанството, не само меѓу Хебреите,
туку и меѓу паганите, Павле презел три мисионерски патувања
посетувајќи повеќе градови во Мала Азија, во Македонија и во
Грција.1 Токму мисионерските патувања на апостолот Павле како
почеток на ширењето на христијанството во Македонија се предмет на
интерес на овој труд.

превземи:

- Драган ЗАЈКОВСКИ, Мисијата на апостолот Павле како почеток на христијанството во Македонија, Philological Studies, volume 1, edition 2010.

- Драган ЗАЈКОВСКИ, Мисијата на апостолот Павле како почеток на христијанството во Македонија, Philological Studies, volume 1, edition 2010

Драган Зајковски - Мисијата на апостолот Павле како почеток на христијанството во Македонија (Philological ...

The Mission Of The Apostle Paul: The Beginnig Of Christianity In Macedonia

2010-08-14T20:51:00.005+02:00

The Mission Of The Apostle Paul: The Beginnig Of Christianity In Macedonia, Humanicus Academic journal of humanities, social science and philosophy, issue No.4-5, Summer 2010, 32 – 39.

The Mission Of The Apostle Paul: The Beginnig Of Christianity In Macedonia

(Dragan Zajkovski)

Abstract: The begginings of christianity in Macedonia was in the middle of I century. It’s dedicated with the Apostle Paul’s missionary. New Testament scripts announced that Paul was the first christian missionary who, in the 50’s of the first century, came to Macedonia, preaching. For three times he was in Macedonia converting in christianity large number of macedonian population. Lidia was the first woman in Macedonia that accepted christian belief. In the next period of time Paul’s mission had a big success into the every Macedonian cities where he was. Thanksfull his mission, christian municipies were madden in several macedonian cities: Philipi, Thessaloniki and Beroia.Those are, however, the first christian municipies in Europe, which, in short period of time, grew into the powerfull communities respectfull not only in Macedonia, but much more far.

The entire article can be downloaded here.

Целата статија може да се симне тука.

Учеството на епископите од Македонија на Вселенските и помесни собори во IV век

2009-11-06T00:10:00.003+01:00

(Резиме од статијата: Учеството на епископите од Македонија на Вселенските и помесни собори во IV век, списание Историја, год. XLIV, број 1- 2, Скопје 2008, стр.47 - 57)

Во 325 година во Никеја се одржал Првиот Вселенски Црковен Собор. Меѓу учесниците на овој Собор тројца биле од Македонија: епископите Александар од Солун, Будиос од Стоби и Дакус од Скупи. Учеството на македонски епископи на Првиот Вселенски Собор е факт кој сам по себе укажува на значителниот степен на развој на црковната организација во Македонија во првата половина на IV век.

Епископи од Македонија присуствувале на сите поважни црковни настани организирани во наредниот период. При осветувањето на црквата во Ерусалим во 335 г. присуствувале македонски епископи, најверојатно предводени од Александар, епископот од Солун.
Од особена важност за натамошниот развој на вселенската Црква биле одлуките донесени на Соборот во Сердика од 343 г. каде присуствувале деветмина македонски епископи. Тоа биле епископите Евгариј од Хераклеја Линкестис, Зосим од Лихнидос, Аециј од Солун, Басус од Диоклетијанопол, Порфириј од Филипи, Јонас од Партикопол, Паладиј од Дион, Геронциј од Бероја, како и Парегориј од Скупи.

На Вториот Вселенски Собор во Константинопол во 381 г., со сигурност е посведочено присуството на епископот Ахолиј од Солун. Тој уште се спомнува како примател на две писма од римскиот папа Дамас И датирани во 381 година, а учествувал и на Синодот во Рим во 382 година. Солунскиот епископ Ахолиј уживал полн углед пред императорот и сред останатиот христијански свет ширум Империјата. Во времето на овој епископ, Солун, и понатаму, продолжил да претставува едно од најугледните епископски седишта.

линкови за симнување на целиот текст на статијата во пдф формат:

* Учеството на епископите од Македонија на вселенските и помесни собори во IV век

* Учеството на епископите од Македонија на Вселенските и помесни собори во IV век (iFile.it)

* Учеството на епископите од Македонија на Вселенските и помесни собори во IV век (rapidshare.com)

Учествто на епископите од Македонија на Вселенските и помесни собори во IV век

Бигорскиот манастир: Мост за разбирање

2009-11-06T00:08:00.000+01:00

Со модерен речник кажано постои нераскинлив линк односно врска меѓу Бигорскиот манастир и неговите монашки братства, од една, и културната историја на нашиот народ од друга страна. Низ вековите, монашките братства од Бигорскиот манастир оставиле силен белег врз историско – културната традиција и свест на населението кое живеело на тие простори и пошироко во Македонија

Она што Бигорскиот манастир го прави посебен е почитта кон истиот не само од македонското православно население, туку можеби многу повеќе и од страна на локалното население со исламска вероисповед. Таа традиција на верска толеранција и почит кон Бигорскиот манастир од страна на муслиманското население најдобро се огледа во локалната легенда која соопштува дека во 16тиот век, некој бег од Албанија дошол во манастирот на поклонение. Наредната година тој добил син и во слава на Свети Јован – заштитникот на манастирот – голем дел од својот имот му го подарил на монашкото братство. Тој ветил дека ќе праќа во манастирот од маслиновото масло кое што се произведувало на неговиот имот. И ако денес ги прашате локалните жители од тој крај, кои се претежно муслимани, ќе ви одговорат дека на имотот на бегот сеуште постои табла на која е испишано името на светецот.

Имајќи го ова во предвид со полно право може да се каже дека Бигорски е подеднакво почитуван од населението со христијанска и исламска вероисповед, и оттука пример за верска толеранција, мост за разбирање меѓу двете конфесии

Оваа несреќа што се случи со опожарувањето на дел од манастирот не е непозната за историјата. Таа познава слични, па дури и уште поголеми несреќи и искушенија кои биле надвиснати над Бигорскиот манастир. Основан од страна на монахот Јован во 1020тата година, во 16 век манастирот бил разрушен од страна на Османлиската власт и целиот комплекс останал само како мала црква. Од помениците се дознава дека манастирот бил повторно обновен во 1743 година, од страна на јеромонахот Иларион кој бил ѝ првиот игумен на Бигорскиот манастир во „условно кажано“ поново време. Ако го имаме на ум римското: Historia magistra vitae est тогаш убеден сум дека и ова ново искушение ќе биде многу брзо надминато и дека од него ќе ги извлечеме потребните поуки.

И сосема на крајот да не заборавиме дека историската зрелост на една нација се огледа во нејзината свест за културното наследство, во кое секако централно место има и Бигорскиот манастир. Тоа е клуч со чија помош може да се отворат вратите на свеста на еден народ и неговите институции.

Великомаченичката Ирена: Првиот христијански маченик од Македонија

2009-03-07T15:23:00.000+01:00

Прогоните против христијаните од страна на римската власт, кои започнале во времето на императорот Нерон и со извесни прекини траеле се до Миланскиот Едикт во 313 г. кога христијанството било признато за рамноправна религија во Римската Империја, повеќе или помалку, ги засегнале христијанските црковни општини на целата територија на Римската Империја вклучувајќи ги оние во Македонија.

За прв христијански маченик од Македонија се смета Великомаченичката Ирена (Ирина) која живеела кон крајот на I век. Како што соопшува анонимниот автор на нејзиното житие, Ирена пред да го прифати христијанството го носела името Пенелопа и потекнувала од благородничко семејство; Татко и Ликиниј бил управник на градот Мигдонија кој се наоѓал во Македонија.

Според црковната традиција Ирена била покрстена лично од Тимотеј, ученикот на апостолот Павле и придружник за време на првото и третото патување на Апостолот во Македонија, а подоцна лично од Павле поставен за епископ на Ефес, на која функција останал се до неговата смрт. Покрстувањето на Ирена од страна на Тимотеј се датира за време на првото или третото патување на Павле во Македонија кога Тимотеј единствено имал можност лично да ја покрсти Ирена.

Она што збунува во врска со сето ова е фактот, дека, иако се работи за голема и важна светица, сепак, во Новозаветните текстови, во делот каде што сведочат за ширењето на христијанството во Македонија, воопшто не се споменува нејзиното покрстувањето од страна на Тимотеј. Меѓутоа тоа не значи дека податокот во нејзиното Житие не е точен. Напротив, Ирена не е спомната во Делата на светите апостолите зашто во време кога ,,Делата” биле напишани од страна на евангелистот и апостол Лука, Ирена сеуште била млада и непозната за авторот – една од мноштвото христијански преобратеници во Македонија. Во прилог на оваа претпоставка оди фактот дека во Делата на светите апостолите поименично се спомнати само повидните членови на новоформираните христијанските општини во Македонија, додека пак останатите христијански преобратеници (конвертити), меѓу кои била во тоа време сеуште младата Ирена, поради нивната голема бројност не било можно сите поименично да бидат спомнати во текстот.

Веднаш по примањето во христијанските редови Ирена започнала со нејзината проповедничка дејност најпрво меѓу мнозинското паганско население во градот Мигдонија и во неговата околина. Како што соопштува авторот на нејзиното житие благодарение на нејзината мисионерска дејност, а потпомогната од локалниот христијански свештеник Апелијан, во редовите на христијанската Црква биле примени нови 3.000 верници. Набрзо нивниот број се искачил на околу 10.000 христијани. Ова е уште еден податок кој оди во полза на претпоставката дека христијанството многу брзо и речиси незапирливо се раширило во сите делови на Македонија.

Соочен со ваквиот голем подем на христијанското учење сред жителите на Мигдонија, римската власт, на чело со новиот градски управник Седекиј, превзела енергични мерки против повидните членови на локалната црковна заедница. Како резултат на ова властите успеале најпрво да го уапсат Апелијан, а потоа и Ирена.

Останувајќи непоколеблива во христовата вера Ирена одбила да им жртвува на римските богови, што било причина да биде изложена на жестоко измачување. Според нејзиното житие, таа најпрво била фрлена во ископана јама полна со змии отровници, но откако останала неповредена Седекиј ја изложил на дополнителни измачувања. Издржувајќи ги храбро и достоинствено сите маки на кои била подложена, иако не се кажува како и под кое образложение, Ирена била ослободена од затворот, ја напуштила родната Мигдонија и заминала во градот Калиполис, каде продолжила да го проповеда христовото учење.

Тоа била причината што Ирена повторно била уапсена од страна на тамошната римска власт на чело со Бабадонос кој ја извршувал функцијата управник на Калиполис. Тој ја подложил Ирена на нови измачувања, меѓутоа восхитен од нејзината храброст Бабадонос и самиот поверувал во христовото учење и според црковната традиција заедно со голем број на нови верници бил воведен во христијанството.

По успехот во Калиполис, Ирена ја продолжила својата мисионерска дејност во другите приморски тракиски градови меѓу кои се спомнува Месембрија.

Според преданието таа се упокоила во градот Ефес кон крајот на И или можеби почетокот на II век.

следува краток видео клип од внатрешноста на црквата посветена на Великомаченичката Ирена која се наоѓа во Станбол

Св.Недела - Марков град (Матка)

2009-02-23T23:44:00.002+01:00

Загледувајќи се високо на врвот од карпите над црквата Св.Андреја (планинарскиот дом – Матка) ќе забележите крст, а веднаш под него остатоци од средновековна градба. Станува збор за црквата Св.Недела која се наоѓа во рамките на локалитетот познат како Марков град. Археолозите откриле дека Марков град е всушност средновековно утврдување со мала црквичка.

Со сигурност се претпоставува дека црквата Св.Недела била изградена во средината на XIV век. Единствено се води полемика околу карактерот на ова утврдување. Постојат, главно, две претпоставки: според првата, Марков град во средниот век претставувал утврден манастирски комплекс со црква и конаци; и втората претпоставка вели дека Марков град бил утврдена населба со благородничка црква. Според поддржувачите на последната теорија, тука живеел благородникот Бојко, господар на Матка, а спомнат и како ктитор на манастирот „Успение на Пресвета Богородица“ (Манастир Матка).

Меѓутоа, речиси секогаш, наспроти историските факти стои по некоја легенда или митско предание. Во случајов тоа е легендата за убавата Бојана. Имено, ако ги прашате жителите на селото Матка за Марков град, сите до еден ќе ви ја раскажат легендата за Бојана:
Бојана, според легендата, била прекрасната господарка на Марков град. Таа живеела и управувала со градот, меѓутоа нејзините чифлизи достигнувале се до селото Бојане. И обично како што бива во легендите од османскиот период, во Бојана се вљубил некој локален Османлија. Одбивајќи ја брачната понуда и „потурчувањето“ Бојана станала мета на неговиот бес. Собирајќи голема војска, насилникот ја нападнал Бојана која се утврдила во Марков град. Во борбата Бојана убила дури 70 османлии, ама сепак, кога видела дека се е залудно и дека ќе мора да биде насилно одведена во харемот на зулумќарот, таа скокнала од карпата во реката Треска. Веднаш потоа Османлиите го разурнале градот.

Св.Богородица - Матка

2009-02-16T17:10:00.003+01:00

Кањонот Матка во себе крие една мала Света Гора. Укрепени од вољата Божја, низ вековите, на Матка опстојувале повеќе манастири, цркви и монашки скитови: Св.Богородица, Св.Андреја, Св.Никола, Св.Спас, Св.Тројца, Св.Недела... Тие се „живи“ сведоци за длабоко вкоренетото монаштво предание на овој простор.

Токму тука, на левиот брег на реката Треска, во XIV век, или поточно околу 1337 година е подигнат манастир со црква посветена на „Успение на Пресвета Богородица“; Денес популарно познат како „манастир Матка“.

Црквата е ѕидана од камен и тула, во вид на крст и со едно кубе на средината од кровот. Меѓутоа, уште на прв поглед, на фасадата од манастирската црква може да се забележат остатоци од постар црковен објект употребени како секундарен градежен материјал при нејзината изградба. Па затоа, со право, се претпоставува дека црквата е подигната врз остатоци од ранохристијански храм.

Се претпоставува дека црквата ја изградил Бојко, син на се уште недоволно, историски, познатата, властелинка Даница, и воедно господар на Матка.

Цели 160 години подоцна, во 1497 година, во времето кога Османлиите цели 100 години се во Македонија, извесна г-ѓа Милица ја затекнала црквата без кров; ја препокрила; живописала; ја подигнала припратата и купила лозје подарувајќи го на манастирот. Ова го дознаваме од натписот над влезната врата во кој, уште, се спомнуваат нејзиниот покоен сопруг Тошинко, синот Никола, но и тогашниот митрополит г.Атанасиј.

Влегувајќи внатре во црквата, речиси нема никој кој останал рамнодушен. Фигури на светци во цел раст, маченици насликани во медаљони, композиции од Христовите страдања и секако Големите празници. Во олтарниот простор, пак, се препознаваат ликовите на сесловенските учители Св.Кирил и Св.Климент.

Што се однесува до денс видливите конаци, тие се изградени во 1886 година, а поправани и доправани во годините кои следеле, се до денес.

Во дворот на манастирот е и параклисот изграден во 2000 година. Неговата архитектура ги содржи вековните традиции на градба. Токму тоа овозможува параклисот прекрасно да се вклопи во целиот манастирски комплекс без да биде нарушен оригиналниот лик на манастирот. Истото важи и за камбанаријата изградена во наши дни, во дворот на манастирот.

Александрија на реката Окс (Ai Khanum)

2009-02-09T14:36:00.008+01:00

Еден од највпечатливите археолошки локалитети во Авганистан е Ai Khanum, место каде што е убициран античкиот град Александрија на реката Окс (денешна Аму Дарја). На 4945km од Рим и 4070km од Атина, се уште се води полемика кој го изградил градот. Според едни тоа е Хефастион, блискиот пријател на Александар Македонски, а, пак според други, градот е основан нешто подоцна, во периодот меѓу 305 – 293 година кога на тие простори управувал Селеук I.

Локалитетот е пронајден сосема случајно во 1961 година, кога авганистанскиот крал Мохамед Захир бил на лов во тој дел од земјата. Пронаоѓајќи неколку расфрлени делови од антички столбови, кралот, кој бил добро образован човек, претпоставил дека станува збор за вреден антички локалитет. Затоа, неколку месеци подоцна повикал француски археолози да почнат со ископувања на локалитетот. Уште при првите археолошки истражувања бил најден археолошки материјал, исклучително вреден и значаен, кој упатил на претпоставката дека станува збор за голем антички град, важен центар во тој дел од Авганистан.

Сепак, најголемите археолошки откритија, биле направени во периодот од 1965 до 1979 година кога на чело на археолошкиот тим бил именуван францускиот археолог Пол Бернард. За време на археолошките ископувања под негово раководство биле пронајдени голем број исклучително важни археолошки артефакти. Меѓу нив е фрагментарно сочувано стапало со импозантни димензии, според кои, со голема веројатност, може да се претпостави дека статуата на која припаѓало била висока 5 до 6 метри. За голема среќа, на пронајденото стопало стои натписот „Ѕевс громовникот“ и оттука се претпоставува дека статуата всушност била на богот Ѕевс, поставена како дел од влезот на еден голем антички храм.

Освен антички храм, на локалитетот се пронајдени антички театар кој собирал околу 6.000 гледачи, потоа гимназион (еден од најголемите досега пронајдени), како и голем број на стамбени и деловни објекти. Од нив особено е впечатлив административниот комплекс на објекти од кои со својата монументалност се издвојува Палатата која најверојатно припаѓала на управникот на градот. Во објектите пронајдени се и голем број на мозаици со најразлични претстави, почнувајќи од македонското сонце, делфини, риби и сл.

Од сите овие пронајдени артефакти, со својата убавина плени плочката на која е претставена фригиската божица Кибела качена на двоколка со впрегнати лавови. Оваа плочка археолозите ја датираат во 2 век пред Христа.

Целиот овој пронајден археолошки материјал говори само едно: градот бил мошне важен трговски, стопански и културен центар. Неговото богатство пред се се должело на фактот што се наоѓал на извонредно важно стратегиско место на т.н. Пат на свилата, како и на фактот што градот ја контролирал трговијата со лапис лазурит, еден од најценетите полудраги камења во антиката од кои се добивала скапоцена боја.

Интересно е дека во времето на бактрискиот крал Евкратид I (170 – 145) градот најверојатно бил преименуван во негова чест и го добил името Евкратидија. Во 135 година пред Христа бил ограбен од номадски скитски племиња кога всушност и престанува да постои како градска населба.

Денес, локалните Узбеци, местото го нарекуваат Ai Khanum што на нивниот јазик значи „лице на месечината“, односно „Дама (госпоѓа) Месечина“, „Месечева Дама“. Називот потекнува од локалното верување дека погледнато од локалитетот, се гледа лице на жена на месечината. Којзнае, можеби во ѕвездените ноќи со полна месечина, навистина се гледа отсјајот од лицето на некоја дама од некое дамнешно времe.

линкови:
Alexandria on Oxus

Finds from Ai Khanum

Манастирот Св.Никола Шишевски

2009-02-05T11:47:00.001+01:00

Наспроти црквата Св.Андреја, од другата страна на езерото Матка, се наоѓа средновековната манастирска црква Св.Никола. Според анализата на најстарите сочувани фрески, црквата најверојатно била изградена и живописана во втората половина на 14 век. На фасадата се препознаваат неколку сполии т.е. камени делови, остатоци од антиката, а употребени како градежен материјал при изградбата на црквата. Се претпоставува дека истите припаѓале на антички храм т.е. светилиште кое се наоѓало во близината. Денес видливиот фрескоживопис се датира во 1630 година.

Според сочуваните изворни податоци се дознава дека манастирот за време на 15 и 16 век претставувал силен и активен културен центар во околината на Скопје. Зачувани се имињата на тројца игумени на манастирот: Јаков, Самоил и Венјамин. Од нив особено активен е првиот, Јаков, кој управувал со манастирот од 1630 до 1645 година. Во негово време црквата била одново живописана, биле купени значителен број книги за потребите на манастирот и бил купен крст за олтарната преграда. Кон крајот на 19 век, како што соопштуваат изворните податоци, како резултат на се позачестените напади на локалните арнаутски банди, манастирот целосно запустел.

Денес, манастирот Св.Никола Шишевски претставува едно од најубавите места на Матка.

Стонхенџ: Решение на мистеријата?

2008-06-01T00:27:00.002+02:00

Мистеријата наречена Стонхенџ континуирано предизвикува интерес не само меѓу научната, туку и сред пошироката јавност. Разни теории се во оптек; од оние „најлудите“ дека го изградиле вонземјани, па се до оние дека на некого пред 5000 години му било досадно па решил, онака без некаква посебна причина, да си „игра“ со огромните камени блокови.

Според последните истражувања, Стонхенџ, во времето пред да се изградат големите камени блокови било гробница каде биле погребувани личности од тогашната „висока класа“. Англискиот археолог Паркер Пирсон, врз основа на редиокарбонските анализи на човечките скелети најдени во близината на локалитетот тврди дека првите погребувања треба да се датират во периодот од 3000 г. пр. Ис.Хр и истите траеле во континуитет се до 2500 година од иста ера пред Христа кога всушност се датира изградбата на импресивните камени градби. Тој врз основа на другите археолошки пронајдоци смета дека во близината на Стонхенџ се наоѓа најголемата населба во Северна Европа од тоа време.
Дали навистина мистеријата конечно е решена? Можеби засега; до следното откритие и поставувањето на новата теорија.

Во продолжение следува клипчето од National Geographic

Потекло на зборот Албанец

2008-05-14T16:08:00.002+02:00

Ќе слушнете дека меѓу себе се викаат Shqiptar, а својата земја Shqipëria. Меѓутоа сите други ги викаат Албанци, а нивната земја Албанија.

Уште античкиот географ Птолемај (80 – 161) спомнува илирско племе кое го носело името Albanoi, а, пак, десетина векови подоцна, во Хрониката на Михајло Аталијат, која се датира во XI век, а се однесува на настани кои се случиле меѓу 1034 и 1079 година се спомнува етносот Arbanitai при што без сомнение се мисли на Албанците. Во латинските извори од XIV век Албанците се нарекуваат Албанези или Арбанези. Во османлиските документи Албанија е означена како Arnavutluk, од каде што потекнува етнонимот Арнаути.

Во врска со потеклото на зборот „албанија / албанец“ се уште се води полемика во науката. Според една теорија, зборот „албанија“ води потекло од името на илирското племе Albanoi, а според друга теорија потеклото се поврзува со имињата на античките градови Arbon и Albanopolis кои се наоѓале во денешна Албанија. Во овој контекст интересно е да се каже дека Полибиј (203 – 120) граѓаните на Арбон ги нарекува Arbanios, т.е. Arbanitai. Приврзаниците на третата теорија сметаат дека етимологијата на зборот „албанија / албанец“ води потекло од илирскиот збор *alb што значел планина. Според оваа теорија Албанија на илирски јазик значи планинска земја.

Полемика се води и во врска со потеклото на зборот *shqipëria. Долго време се прифаќало објаснувањето кое преовладувало во албанската народна традиција дека зборот shqipëria значи „земја на орлите“. Ова несомнено е поврзано со црниот двоглав орел кој се јавува како албански национален симбол за прв пат посведочен во времето Скендербег. Интересно е да се потенцира дека Албанците кои во средниот век се иселиле во Грција и оние кои во XV век заминале да живеат во Италија, не го употребувале името shqipëria.

Наспроти оваа етимологија, постои мислење дека зборот shqipëria е изведен од зборот shqipë што значи „племство, благородништво“. Оттука зборот shqipëria би се превел како „благороднички синови“.

Според третата теорија, етнонимот shqipëria води потекло од зборот shqipon – јасно говори, разбирливо зборува и значи „оние кои разбирливо говорат.

Клеопатра (видео)

2008-05-10T01:16:00.004+02:00

Нејзиното име е синоним за убавина, моќ, интриги, заводништво и дипломатска способност. Таа се поврзува со многу афери, теории на заговор и задкулисни политички сплетки. По потекло античка Македонка, таа пленела со својот шарм, убавина и интелигенција. Со полно право важи за најубавата и најпозната владетелка на антички Египет од династијата на Птолемаидите.

Следува видео прилог на National Geographic
за последната кралица од династијата на Птолемаидите
Клеопатра

видео: National Geographic - Secrets Of Cleopatra

Живот

2008-01-25T15:02:00.000+01:00

„Нема сртник кој целосно бил среќен“

Аџилакот во Мека

2007-12-19T00:16:00.000+01:00

Секоја година стотици илјади муслимани од целиот свет се собираат на едно место - Мека, Саудиска Арабија. Според Куранот должност на секој муслиман е барем еднаш во животот да го посети светиот град. За време на аџилакот се извршуваат серија на ритуални обреди кои своето потекло го водат уште од првите години на Исламот. Еден од нив е ритуалното каменување на ѓаволот, како и милитвата на планината Арафат.

Во продолжение следува краток видео прилог на Nacional Geographic за Аџилакот во Мека.

Видео. National Geographic: The Hajj

Факти и преданија: црквата Св.Андреја - Матка

2007-12-11T16:23:00.000+01:00

Секој кој ја посетил Матка, барем за момент, занемен пред нејзината убавина, почувствувал, дека, тука некаде, се наоѓа извориштето на исконот. А не е само пејсажот она што Матка ја прави посебна и величествена. Таа во своите пазуви крие една Мала Света Гора; во регионот на Матка, почнувајќи од ранохристијанскиот период, па преку средновековието до денешни дни, опстојувале и се уште опстојуваат повеќе црковни храмови и манастири.

Една од нив е манастирската црква Свети Андреј изградена во 1389 година. Нејзин ктитор е вториот син кралот Волкашин и брат на Крале Марко, Андрејаш. Ова го дознаваме од натписот над надвратникот на западната влезна врата во наосот на црквата.

Текстот на ктиторскиот натпис гласи:

"ПО ВОЉАТА НА БОГ ОТЕЦ СЕДРЖИТЕЛ И СО ПОМОШТА НА СИНОТ ЕДИНОРОДЕН И СО СОДЕЈСТВИЕТО НА СЕПРЕСВЕТИОТ ДУХ СЕ СОЗДАДЕ И СЕ ИСПИСА ОВОЈ СВЕТ И БОЖЕСТВЕН ХРАМ, ВО ИМЕ НА СВЕТИОТ СЛАВЕН ВРВЕН АПОСТОЛ ХРИСТОВ ПРВОЗВАНИ АНДРЕЈ. СО ТРУДОТ И ПОДВИГОТ НА ХРИСТОЉУБИВИОТ РАБ БОЖЈИ

АНДРЕАШ, СИН ВТОРИ НА БЛАГОВЕРНИОТ КРАЛ ВОЛКАШИН И КРАЛИЦА ЕЛЕНА, МОНАХИЊА ЕЛИСАВЕТА. И КОЛКУ ШТО БЕШЕ ВОЗМОЖНО, И ДАДОВМЕ И ПРИЛОЖИВМЕ НА СВЕТАТА ЦРКВА СЕЛА ВО ПОЛЕТО И ВО ЗАБРДИЕТО СО МЕТОХОТ. СО ПРАВАТА КОИ СЕ НАПИШАНИ И ПОЗНАТИ НА СИТЕ, ЗА КОИ СЕ ВЕЛИ ВО ХРИСОВУЛОТ, И ОВИЕ ДВЕ СЕЛА СЕ ТАМУ, БУКУРЦИ И ПОВИЛНО. [КОИ] ВО ЗАМЕНА СО ЦРКВАТА СУШИЧКА СО ДОГОВОР И [ГИ] ДАДОВМЕ ЗА МОМКОВО И ИВАНЕ. БИДЕЈЌИ ТАКА ПРИГОДНО БЕШЕ НА ОБЕТЕ ЦРКВИ. 3А ДА ГИ ИМААТ ТАКА СИТЕ СЕЛА БЕЗ ЗАБУНА ВО УТВРДЕНАТА ГОДИНА 1389, СПОРЕД ВОЉАТА И МИЛОСТА НА МОЈОТ ГОСПОДАР АНДРИЈАШ [КОЈ] ОСТАНУВА ПРВ ОД ПОЧЕТОК ДА БИДЕ НА ТРУДОТ ПРВОПОЛОЖНИК А НА ОБНОВИТЕЛОТ НА МИЛОСРДНИОТ И УСРДЕН ХРАМ СВЕТИ МОНАХОТ КАЛЕСТ КИРИЛ, ВЕЧНА МУ ПАМЕТ.“

Може само да претпоставиме дека кога принцот Андреја решил да изгради манастир во Матка, брат му Марко му ги испраќа, веројатно, најдобрите мајстори и фрескоживописци. Имено, црквата била живописана од страна на зографите митрополитот Јован и монахот Григорие.

Кон главната црква, во средината на XVI век била доѕидана припрата која била живописана во 1559/60 година. Денес, црквата Св.Андреја во Матка е една од ретките зачувани цркви во форма на слободен крст во Македонија.

>>>Убавините на Матка<<<

***

Сепак, настрана историските податоци, ако некогаш имате прилика да разговарате со некои од постарите жители на Матка потпрашајте ги за народното предание околу изградбата на манастирот. Имено, локалното население има интересна легенда за настанокот на манастирот Св. Андреја. Таа неминовно е поврзана со херојството на Крале Марко и неговите подвизи во борбата против Османлиите.

Како што вели преданието, по Косовската битка во 1389 година, кралот Марко заедно со брат му Андреја се враќале по патот долж течението на р. Треска. На местото на на денешната црква имало меана, и токму тука, жедни и уморни, браќата решиле да се одморат. Прв во меаната влегол Андреја, додека Марко решил да го почека надвор со коњите. Но внатре го чекало изненадување. Меаната била полна со Турци, кои го нападнале и убиле. Марко вознемирен од долгото чекање решил да го побара брата си. Наоѓајќи го мртов, ги убива виновниците, а брата си го погребува на местото на злосторот. Токму на тоа место Марко решава да изгради црква во спомен на својот брат Андреја.

линкови:

Перл Харбор: Фактор Изненадување

2007-12-07T15:20:00.000+01:00

Тие денови, во доцната есен 1941та, додека хитлеровите војски се наоѓаат на 40тина километри од Москва, на сосема другиот крај од светот, од јапонските бази, меѓу 10ти и 18ти ноември, испловуваат шест носачи на авиони, два воени брода, две тешки и една лесна крстарица, девет разорнувачи и три подморници.

Дестинација: Хаваи, САД.
Цел: Напад на американската пацифичка флота и нејзино уништување.

Посадите добиле најстрога забрана да не фрлаат ниту најмали отпадоци во морето како не би биле откриени од страна на американските извидувачи. Воедно забранета била и секаква радио врска со копното. Наредбата гласела дека мора да се потопи и секој американски, британски и холандски брод, трговски или воен, кој случајно ќе се сретне на патот. Со посебна наредба на вицеадмиралот Нагумо главната команда на бродовите, секој ден, морала да слуша Радио Хонолулу, како би биле во тек дали Американците нешто насетуваат или не.

На 2ри декември, адмиралот Јамамото испраќа радио порака: „Искачете се на брдото Ниикита“. Тоа всушност била лозинката која значела дека наредбата за напад може да дојде во секој момент. Сепак, ден потоа, на 3ти декември, следела нова радио порака во која датумот за напад на Перл Харбор бил презизиран на 7ми декември, ден недела.

На 7ми декември јапонската флота за напад се нашла на околу 500 км. од американската поморска база Перл Харбор на Хаваите. Немало враќање назад: Американската флота на пацификот мора да биде уништена и неутрализирана како би се овозможила целосна превласт на јапонската морнарица во тој дел од светот.

Во шест часот по хавајско време полетуваат првите јапонски авиони кон Перл Харбор. Целите и задачите на акцијата добро познати и повеќе пати повторувани на тактичките маневри. Најголемата предност на Јапонците требало да биде факторот изненадување. И навистина... Во пристаништето Перл Харбор стоеле всидрени бродовите на американската морнарица потполно несвесни што ги очекува.

Биланс:

Потопени или тешко оштетени 18 американски бродови: сосема уништени бродот „0клахома“, „Аризона“ и стариот воен брод „Јута“како и разорнувачите „Кесин“ и „Доунес“
Уништени се 188 авиони на американското воено воздухопловство и 159 оштетени
Животот го загубиле 2.333 американски војници, а околу 1.139 се ранети

Епилог:

На 8ми декември 1941, еден ден после нападот на Перл Харбор, Конгресот на САД објавува војна на Јапонија. Со тоа САД конечно ја напуштаат политиката на изолационизам и влегуваат во Втората Светска Војна.

>>>интерактивна мапа на нападот на Перл Харбор<<<

линкови:

Еднакви пред законот: Полициски фотки

2007-11-29T14:52:00.000+01:00

Дејвид Боуви
уапсен во Њујорк во 1976 година поради поседување на марихуана

Џими Хендрикс
уапсен на аеродромот во Торонто, во 1969 година, откако во неговиот багаж бил пронајден хероин и хашиш

Џенис Џоплин
уапсена во Флорида, во ноември 1969 година поради недолично однесување и упатување на пцовки кон полициските службеници за време на нејзиниот концерт

Џони Кеш
уапсен на меѓународниот аеродром во Ел Пасо во 1965 година.
Царинските службеници пронашле голема количина апчиња за смирување и амфетамини во неговата футрола за гитара

Френк Синатра
уапсен во 1938 година поради обвинение за неверство

линкови:
The First Post: Musical Mugshots

Мечето Ушко легна да спие

2007-11-26T02:24:00.000+01:00

Не ми беше важно кој се потпишуваше зад Мечето Ушко. А зошто би ми било? Типот убаво пишуваше и ги голтав неговите раскази. Литературен критичар не сум, ама во секој момент знам што ми се допаѓа, а што не. „The truth laid bear“ и подоцна „Литература на литро“ беше нешто што ми се допаѓаше. Признавам.

Приликава ја користам, мојот исказ да го дополнам со признанието дека честопати, Ушко успеваше да ме инкриминира со своите ставови за блог џунглата: против наметнувањето на лажен елитизам и ставање во рамки на она што рамки не трпи - БЛОГОТ.

Вечерва, додека го чекам снегот и шарам по блоговите, небаре ќе налетам на нешто интересно, ми се присака ново литро литература. А таму шок:

„The authors have deleted this blog.
The content is no longer available.“

„Што ли сега го натерало Ушко на овој потег“ - си помислив. „Сепак, негов блог - негова територија - негово право. И изборот е негов. А тоа мора да се почитува.“

Ама нешто ме натера да му го отворам и стариот блог. Оној на блогерај. А таму што да видам:

„Мечето Ушко си легнал да спие!“

***

Впрочем, како сите добри мечиња, така и Ушко, си легнал. Ама претходно чкртнал неколку реда упатени до некои волци и хиени - главни ѕверки - во блог џунглата.

„Тука сум да ги набркам сите лоши блогери и блогерајот
да стане фино место за пишување&дружење“

Додека насмеан си го местел креветчето за легнување и го навивал часовникот за будење - таму негде во јануари - чкртнал и хаику:

„Трендо купи си Нинтендо
да не те еби
Мендо.“

И сосема на крајот, додека и јас се подготвувам да потонам во сонот, се потпишувам зад зборовите на Ушко:

„Блогерајот постанува интересно место
кога Букарски ќе почне да пишува коментари на него!“

Ушко, убаво да ми спиеш и уште поубаво да сонуваш. Мојот аплауз и длабок поклон. Ги заслужи блог пријателе.

линкови:
Мечето Ушко - Си легна да спие!
Букарски

Зајдисонцето од мојот прозорец

2007-11-11T17:59:00.001+01:00

Грчки оган

2007-10-24T12:52:00.000+02:00

Сите сме слушнале за молотовиот коктел, фрлачите на пламен и напалм бомбите, мошне често користени оружја во современиот начин на војување. Но ретко кој се запрашал кога за прв пат се употребени овие „машини за блуење на оган“. Одговорот на ова прашање треба да се бара во средновековните византиски хроники. Токму таму, во Византија, во VII век за прв пат е употребен т.н. грчки оган, кој подоцна ќе стане едно од најмоќните оружја во средновековието.

Грчкиот оган бил тајното оружје на Византија. Тој за прв па т се спомнува од страна на Теофан Исповедник (760 – 818) кој го дава податокот дека во 670 или 673 година, византискиот хемичар Калиник од Хиелиополис измислил моќно оружје кое веќе во 674 г. било искористено против Арабјаните кои го опседнале Константинопол. Од тогаш, па во вековите кои следеле, „грчкиот оган“ ќе стане едно од најопасните оружја на византиската војска.

Како што може да се види од средновековните манускрипти, „грчкиот оган“ најчесто бил користен при поморските битки. Сепак, истиот бил моќно оружје и при одбраната на опседнатите градови. Особено бил користен во моментите кога византиската војска се соочувала со недостаток на војници. Како што соопштуваат современиците, дури и самото спомнување на „грчкиот оган“ предизвикувало страв и паника во непријателските редови.

Денес, науката, се уште нема единствен одговор од што се состоел „Грчкиот оган“. Некои сметаат дека станува збор за мешавина од нафта, негасена вар и сулфур, а пак, други дека грчкиот оган е „коктел“ од фосфор и шалитра. Поради недостаток од изворен материјал, прашањето од што се правел „грчкиот оган“ останува отворено. Освен тоа, полемика предизвикуваат и прашањата како се транспортирал „грчкиот оган“, како се чувал истиот и сл.

Во продолжение следуваат две клипчиња со претпоставени реконструкции на „тајното византиско оружје“.

линкови:

Wikipedia: Greek Fire

Stronghold Heaven: History Of Greek Fire

Избор на „подобен“ блогер : Обид за наметнување на лажен елитизам

2007-09-25T10:50:00.001+02:00

Еднаш, не толку одамна, ни се случи „Фабрика“. Новинари беа спонзорирани од Владата на Македонија. Јавноста веднаш реагираше. Најмногу опозицијата. Со полно право. Сите бевме вчудоневидени. Не дека не знаевме за релациите власт – новинари, не дека прв пат слушавме за уредници кои се продале за службени патувања, туку едноставно, тоа беше прв случај да ги фатат со прстите во медот.

Јас не знам ниту еден блогер кој застана во одбрана на „фабрикантите“. Сите се деревме дека тоа е поткуп, корупција во обланда, задушување на објективното новинарство (што и да се подразбира под објективност во новинарството!), урлавме против „купените“ и повикувавме на одговорност. Ама тоа беше во едно друго време.

Пред некој ден, Оксиморон на својот блог ни понуди нова (читај убаво!) блогерска „Фабрика“. Имено, пишувајќи за некаква светска блогерска конференција која на почетокот на идниот месец треба да се одржи во САД, Окси покренува иницијатива до Владата на Македонија за спонзорирање на пет – шест т.н. релевантни блогери кои со буџетски пари би учествувале на истата.

„...ја поканувам владата преку својот ресорен министер Иво Ивановски да се ангажира и да обезбеди присувство на барем 5-6 македонски блогери на конференцијава... да реагира и обезбеди средства за реализација... Крајниот рок за пријавување и потврда за учество е 5-ти октомври. Значи, нашава влада има време од скоро 2 недели да се истакне...“

Оксиморон

Знаејќи дека потекнува од навистина сериозен блогер, јас сериозно се изјаснив против една ваква иницијатива. Зошто? Затоа што ми наликува на нова „Фабрика“ – блогерска. Само, сега, во друга режија. Непотребно трошење на буџетски пари, наметнување на лажен елитизам и обид за „врамување“ на она што не може да се стави во рамка: Блог сцената.

„... светска конференција па и финансирана од Владата ?... Не би било во ред никако. Јас јавно сум се декларирала за ВМРО, за екипата од Груевски одамна- но мислам не е добар таков линк, ни за блогерите, ни за Владата.”

E-Lady

Шурувањето со владини институции и спонзорирањето на подобни или т.н. релевантни блогери од страна на Владата ќе води само кон едно: Наметнување на лажен елитизам на блог сцената - „најслободниот“ и „најлиберален“ простор за израз на поединецот.

„Што е следно? Загарантирани пратенички места за блогери... Чудна е желбата на луѓето да си го осмислат своето неосмислено живеење.“

Мечето Ушко

И не само опасност од лажен елитизам. Туку и нешто многу поголемо. Наметнување на „правила на игра“. Бидејќи, нели, за да е се транспарентно мора да се дефинираат критериумите за избор на „подобен“ блогер. Дали тоа ќе биде посетеноста? Можеби бројот на коментари? Или дали Волан ме линкнал, односно Рибар исплукал? Можеби според бројот на текстови? Учество во меѓународни проекти?!?

“Мој личен став е дека хетерогеноста, независноста и спонтаноста на блогосферата се нејзините најголеми квалитети и би било грешка ако таа се формализира, ако се става во било какви рамки. Или лаконски кажано: кој сака сам нека си оди!”

Panta_Rei

Следејќи ја полемиката која се разви во врска со иницијативата на Окси, и ставот на некои блогери да не се изјаснуваат по истата, се прашувам како истите би реагирале, ако, на пример, Владата реши да спонзорира пет – шест новинари и им плати учество на некоја светска конференција на новинари? Што ќе е тоа? Промовирање на македонското новинарство во светски рамки? Или обид за „купување“ и „врамување“?

“На нашите блогери не им е место на таму некои конференции, како што кажаа претходно, побитно е да искажат со квалитетни содржини и на некој друг јазик освен мајчиниот. Апсолутно сум против вакво расфрлање на пари. Подобро да стипендираат некој надежен студент, уметник или сл, барем придобивката ќе биде поголема!”

Misos

Промовирањето на македонската блог сцена во меѓународни рамки ќе си дојде самото по себе врз основа на квалитетот кој ќе го понуди. Тоа нема ама апсолутно никаква врска со избор на „привилегирани“ блогери кои со буџетски пари би се шетале во САД. Ниту, Габриела Јовевска и Виолета Цветковска го промовираа македонското новинарство шетајќи се низ светот со буџетски пари, ниту, пак, петте „величенствени“ блогери ќе и донесат промоција на македонската блог сцена со тоа што ќе го видат Вегас.

“...очигледно е поблиску личната желба од глупите идеи на партиите на власт да ги поткупат оние шо имаат шо да напишат... со тоа шо од тие шо имаат шо да напишат... главно се работи за непрофилирани поединци со неизградени... бла бла бла... и тамо разни со недоисправени кичми... ебате!“

Хула Хопа

Во целата оваа полемика едно ме чуди. Што е тоа што некои блогери ги тера да се поистоветуваат со Петар Арсовски. Која е таа потреба да се биде нечиј инструмент.

И сосема на крајот: Оваа иницијатива и дискусијата по неа се прилично сериозна работа за да бидат сфатени на шега.
Токму затоа:
No Passaran!!!

п.с.

Во целата оваа ситуација се плашам дека Филип Петровски ќе „победи“ во трката за најрелевантен блогер кој ќе треба да не претставува во Вегас. Та нели беше конзул. Има искуство човекот.

линкови:

Оксиморон: Светска блогерска конференција - Blog World Expo

Литература на Литро: Блогерски промашени иницијативи по N - ти пат

Комуникации: Грујо на средба со блогерите

Марков град - Матка (Св.Недела)

2007-09-21T23:42:00.000+02:00

Стоејќи на паркингот пред манастирот Св. Богородица – Матка, гледајќи го крстот на највисоката карпа над манастирот Св.Андреја, имате чувство дека горе, на Марков град, никогаш нема да се искачите. А, пак, кога по час и половина, сепак, ќе се качите сфаќате дека ништо не е посилно од човековата воља.

Марков град е археолошки локалитет кој се наоѓа на платото под највисоката карпа, високо над Планинарскиот дом – Матка. Токму таму, високо горе, на малото плато под крстот, задскриени во карпите, се наоѓаат остатоците од малата средновековна црквичка Света Недела, датирана во XIII – XIV век.

Иако во македонската Википедија ќе прочитате дека до локалитетот се стигнува од еден правец, сепак, вистината е поинаква. До Марков град – Св.Недела водат две патеки, од различен правец.

Првиот или попристапниот пат започнува од манастирот Св.Богородица – Матка, па горе, по широката и блага планинарска патека води до месноста Петров Камен и локалитететот Света Тројца. Од таму патеката продолжува горе кон карпестото плато на Света Недела.

Вториот пристап е потежок за искачување и за истиот треба вист инска планинарска вештина и солидна кондиција. Оваа исклучително тесна патека започнува над Планинарскиот дом – Матка (Св.Андреја), па преку месноста Северно Седло излегува директно на Марков град – Света Недела.

Веднаш под Св.Недела, група планинари од планинарското друштво Кораб, потпомогнати од двајца случајни намерници кои во тој момент се затекнаа таму, во 2005 година, изградија видиковец.

Од таму се отвора прекрасен поглед пред кој никој не може да остане рамнодушен. На тоа место, временските категории, чиниш, ја изгубиле смислата. Минале години и векови, се разминале војски и патници, а сепак се останало исто – онака исконско.

И навистина, оној кој не ја посетил Матка и не се искачил на Марков град, не знае што пропушта.

Во продолжение следуваат фотографии направени минатиот викенд на Марков град - Св.Недела на Матка

По трагите на едно убиство: Нови моменти од убиството на Oetzi

2007-08-31T11:52:00.001+02:00

Ви текнува на типот со чудно име Oetzi, човек за чие државјанство спорат Австрија и Италија, дечко роден пред 5000 години, по занимање ловец.

Токму пред два месеци, тим од швајцарски и италијански научници излезе со претпоставка дека Отси умрел од насилна смрт, најверојатно од убод на стрела во грбот. Класично убиство.

Меѓутоа...

Во понеделникот, тим составен од радиолози и патолози, врз основа на нивни форензичарски испитувања, излезе со тврдење дека убодот од стрела не е главната причина за смртта на несреќниот ловец. Стрелата била само причина Отси да се онесвести, а пак, смртта настапила како последица на силен удар во главата.

Притоа постојат две можни реконструкции на убиството. Според првата Отси е погоден со стрела по што ја губи свеста и паѓа на земја удирајќи со главата во камен, а, пак, според втората претпоставка откако жртвата паднала на земја, убиецот безмилосно ја удирал со тап предмет по главата нанесувајќи смртоносни повреди.

...

Анализирајќи ја облеката на несреќниот ловец, неговото оружје, остатоци од храна и сл., денес сме во можност да направиме реконструкција на животот на луѓето во Европа пред 5000 години.

линкови:

Associated Press: Ancient murder mystery takes new turn

Блог Историја: Otzi: Откриена е тајната?

Балсамирање

2007-07-28T00:42:00.001+02:00

Кога ќе се спомне Египет најчесто се помислува на две работи: пирамидите и мумиите. И првите, и вторите, се тесно поврзани со египетскиот култ кон мртвите и верувањето во задгробниот живот. Разликата е во тоа што првите предизвикуваат восхит, а вторите морници.

Старите Египќани верувале дека секое живо суштество, независно дали е човек или животно, има душа која ја означувале со терминот ka. Според верувањето, душата по смртта го напушта телото и се сели во задгробниот живот каде се претставува пред богот Озирис. Притоа, единствениот услов „ка“ да остане бесмртен било телото на покојникот да остане нераспаднато. Токму затоа, „старите“ Египќани практикувале балсамирање на покојниците.

Според описот кој го дава Херодот, кој лично го имал посетено Египет, балсамирањето се одвивало во неколку фази. Најпрво биле вадени внатрешните органи, а потоа и мозокот; Органите од стомачната празнина биле вадени на тој начин што се правел рез во слабината од покојникот, а, пак, мозокот бил ваден низ ноздрвите со помош на метална кука. Извадените органи биле ставани во посебни ќерамички садови и запечатувани.

Откако ќе била „исчистена“ стомачната шуплина и измиена со палмино вино ја премачкувале со миризлива смола. Потоа телото се потопувало во раствор од натриум и алиминиум (натрон) и така било чувано 70 дена. По истекот на седумдесетиот ден телото било вадено од растворот, миено и повивано во завои натопени во смола. Така балсамираното тело му било предавано на семејството кое потоа го погребувало.
Според верувањето на Египќаните, секој покојник се претставувал пред богот Озирис. Озирис бил тој кој судел за сторените гревови. Притоа, на едната страна од вагата ја ставал душата полна со гревови, а на другата страна ставал пердув. Малкумина биле тие „праведници“ кај кои тасот со пердувот превагнувал. Останатите биле враќани во нивните гробници каде нивната душа продолжувала да езгистира. Сепак, нејзината понатамошна егзистенција не била безусловна. За да преживее, ka, морал да ги има истите услови како и за време на земниот живот: храна, вода, намирници. Токму затоа на ѕидовите од гробниците биле сликани гозби, храна, робови, домашни миленичиња и сл. небаре да му се најдат на покојникот и на тој начин неговата „ка“ да продолжи да егзистира.

Златна маска најдена во Бугарија

2007-07-20T20:23:00.001+02:00

Златна маска стара 2400 години е пронајдена при археолошките ископувања на тракиска гробница која се наоѓа во близина на селото Тополчане, 290 км. источно од Софија, во округот на градот Сливен. Маската, откриена минатиот викенд, е најдена во гробница која му припаѓала на некој тракиски крал. Заедно со неа, бугарските археолози пронашле и добро зачуван златен прстен со грчки натпис и изгравиран портрет на маж со брада.

Тимот од бугарски археолози предводен од Георги Китов објави дека во гробницата нашле и друг археолошки материјал.

линкови:

International Herald Tribune:Bulgarian archaeologists discover 2,400-year-old golden mask

News.bg: New Golden Mask of Thracian King Found

CBC.ca: Archeologists dig up mask of Thracian king

FoxNews.com: Ancient Golden Mask Unearthed in Bulgaria

Света Гора - видео клип со фотографии

2007-07-15T12:49:00.000+02:00

Едно од најкултните места во источно православната екумена е, секако, Света Гора – извориште на православната духовност. Тоа што е Ватикан за римокатолиците, Тибет за будистите – тоа е Света Гора за православните христијани.

Првиот сигурен изворен податок за постоењето на монашки анахоретски заедници на Света Гора се датира од 843 година и е во врска со присуството на нивни претставници на Црковниот собор во Цариград одржан истата година. Од овој период се датираат и подвизите на големите светогорски светци –Петар Атоски и Ефтимиј Солунски. Петар Атонски, црковната традиција го смета за прв пустиножител на Света Гора.

Од X век на Света Гора почнуваат да се градат манастири. Изградбата на првиот манастир на Света Гора се датира во 963 година. Тој е посветен на Св.Атанасиј Атоски, а е познат како Велика Лавра. Дваесетина години подоцна, во 980 година бил изграден грузискиот манастир Ивирион, а, пак, во 985 година манастирот Ватопед. Подоцна, низ годините на средновековието биле изградени голем број други манастири.

Во продолжение следи видео „клипче“ со фотографии од светогорските манастири.

линкови:

Света Гора: Предхристијанска традиција

Света Гора: сведоштвото за Богородица

Света Гора: Христијанска средновековна традиција

Светите Петар и Павле

2007-07-13T00:06:00.001+02:00

Црквата Св. Спас - Скопје

2007-07-05T13:23:00.000+02:00

„Изградена, најверојатно кон крајот на XVI и почетокот на XVII век, црквата Св.Спас во Скопје се вбројува во редот на најзначајните споменици на културата во Република Македонија.
Влегувајќи внатре, доволно е само да се препуштите на делата на старите мајстори (Петре Филипововски - Гарката и неговата тајфа) и ќе почнете да патувате низ времето. Вековите ќе минуваат сами по себе, а вие ќе уживате во патувањето.“

линкови
Википедија: Црква Св. Спас
Агенција за иселеништво: Св. Спас - Скопје

Европскиот филм: Film lovers will love this

2007-07-04T00:11:00.000+02:00

Почнувајќи од 1992 година, Европската Унија започнува со European Union's MEDIA Programme во чии рамки е проектот именуван како MEDIA Salles Project. Главните задачи на Media Salles проектот е промовирање на европската кинематографија и филм. Проектот е дополнително поддржан и од италијанската влада која всушност се грижи за финансиската подршка на истиот.

Во рамките на Media Salles проектот секоја година се организираат семинари, се промовираат трејлери на новите европски филмски наслови и се дистрибуира друг рекламен материјал, во печатена и електронска форма.

Како дел од нивната кампања насочена во правец на промовирање на европскиот филм Media Salles во рамките на својата програма Focus on Europe го презентираше следниов „клип“

линкови:

Media Salles

Media Salles - Focus on Europe

Тетарот во Стоби и христијанските маченици

2007-06-18T18:45:00.001+02:00

Изграден во 2 или 3 век од новата ера театарот во Стоби можел да собере, според проценката на археолозите, околу 8000 посетители. Граден е по примерот на грчките театри и претставува еден од помонументалните објекти на локалитетот. Интересно е да се напомене дека и во театарот во Стоби, впрочем како и во другите антички театри, имало практика повидните семејства да си закупуваат „сезонски“ билети. Имено, на големите камени блокови може да се прочитаат имињата на стобските граѓани кои имале закупено седишта во театарот.

Иако првично наменет за театарски претстави, веќе во 3 век театарот бил пренаменет во арена за гладијаторски борби, а околу сцената била поставена висока заштитна мрежа. Започнуваат крвави претстави на гладијатори кои се борат со дивите ѕверови. А публиката во дилириум. Нешто слично како денешните бокс меч спектакли. Само што наместо во Лас Вегас и Ројал Казино, античките менаџери настанот го организирале во Стоби.

Речиси во исто време, 3 и почеток на 4 век, во арената на преадаптираниот театар во Стоби ќе почнат да се извршуваат егзекуции на христијани. Тоа е впрочем практика во сите поголеми градови во империјата – егзекуцијата на христијаните да се врши јавно, во театрите и арените, на очиглед на јавноста.

„Христијаните биле подложувани на сурови измачувања, биле облекувани во кожи на диви животни и биле оставани во арените да служат како плен на лавовите. Некои од нив биле фрлани во р. Тибар, распнувани на крст, палени на клада и оставани да горат на јавни места.“
(Tacitus, Annals, XV, 44)

***

Прогоните против христијаните од страна на римската власт, кои започнале во времето на императорот Нерон и со извесни прекини траеле се до 313 г. кога христијанството било признато за рамноправна религија во Римската Империја, повеќе или помалку ги засегнале христијанските црковни општини на целата територија на Империјата. Се разбира дека тука не била исклучок ниту Македонија, каде уште од I век почнало да се шири христијанството и да се формираат силни црковни општини.

Освен големиот број на христијански маченици чиишто имиња се посведочени во изворите, на територијата на Македонија во периодот од I - IV век пострадале и голем број на христијани чиишто имиња останале непознати. За нив дознаваме посредно пред се врз основа на археолошките извори како што се пронајдените мартириуми кои содржат крипти каде што биле чувани моштите на мачениците, потоа врз основа на разните капели, мавзолеи и фунерарни базилики подигнати во чест на нивното мачеништво, како и врз основа на култот што го негувало населението кон некој локален маченик и сл.

„Култот на маченикот се создавал во градот или местото каде што истиот маченички пострадал и тоа пред се благодарение на практиката околу гробовите на мачениците да се собираат верници со цел да ја прослават годишнината од нивната смрт.“
(Блага Алексова, Култот на Мартирите во Македонија)

По признавањето на христијанството за рамноправна религија во 313 г. просторот околу античкиот театар станал место на подигање на објекти во чест на локалните маченици.

Непосредно по 313 год. во речиси сите антички градови, во близината околу театрите, биле подигнати цели комплекси црковни градби од типот на базилики. Ова се должи на фактот

што гробовите на мачениците кои пострадале во театрите најчесто биле во близина на местото на нивната маченичка смрт, т.е., недалеку од театарот. Токму ова било причина просторот околу театрите да прерасне во место каде биле градени монументални црковни објекти. Па оттука не изненадува фактот што во сите антички градови во Македонија во близината на театрите се пронајдени остатоци од монументални базилики и цели комплекси од други култни црковни објекти кои требало да сведочат за мачеништвото.

***

Во Стоби посведочено е постоењето на извесен број на локални христијански маченици.

Иако нивните имиња сеуште остануваат непознати сепак може да се претпостави дека бројот на мачениците во Стоби не бил мал. Повеќето научници како поткрепа на оваа претпоставка ги земаат археолошките ископувања на просторот на Големата епископска базилика и античкиот театар. Имено, во Стоби, на просторот западно од гледалиштето на театарот е откриен комплекс на старохристијански објекти кој што најверојатно лежи на

местото каде што биле погребани извесен број на маченици пострадани во театарот.

„Телата на настраданите христијани биле исфрлани надвор од театарот низ подземните коридори под гледалиштето, кои потоа од страна на нивните роднините и членовите на христијанската заедница биле закопувани на просторот непосредно крај театарот, како и на западната некропола надвор од градот во близина на т.н. Порта Хераклес.“

(Блага Алексова, Мартирите во Македонија)

Во близина на театарот во Стоби била подигната Епископската базилика, на кој простор постоела постара базилика или можеби ранохристијанско светилиште подигнато врз гробовите на мачениците кои настрадале во театарот. Во прилог оваа претпоставка дека оди и фактот дека во јужното крило на Епископската базилика е пронајден постар мартириум со еден гроб во вид на крипта.

***

По признавањето на христијанството за рамноправна религија во Империјата во 313 година, постепено театрите го губат своето место во општествено – социјалниот живот. Христијанската Црква негативно гледа на нивното постоење пред се поради фактот што театарските претстави ги поврзува со паганските култови. Затоа веќе кон крајот на 4 век, кога целосно ќе заврши христијанизацијата во Империјата и христијанството ќе стане единствена дозволена религија, театрите биваат напуштени.

Денес, после толку векови, античките театри повторно стануваат атрактивно место не само за туристите туку и како места на културни настани.

„Човек кога ке го посети Стоби се фасцинира од импозантноста на големината на градбите ... од мајсторската рака на градителите ... Од важните луѓе кои тука некојпат живееле ... Од стилот на градбите од многуте огромни куќи плоштади и базилики ... од прекрасните столбови ... од движните наоди ... преубавите скулптури кои се некаде по музеите ...“
(Волан, Стоби - Театар & Синтезис)

Последен таков пример е концертот на Синтезис во античкиот театар во Стоби кој се одржа на 16ти јуни. Музиката на Синтезис одлично се вклопи во целиот тој простор. Античкиот театар во Стоби повторно за момент оживеа. Повторно се слушна аплаузот на публиката.

линкови:

Волан: Стоби

Волан: СТОБИ - Театар & Синтезис

Википедија: Стоби

Археолишки дневник: Упатство за употреба: Како да ги слушате Синтезис во Стоби

Ветер во дланките

2007-06-17T12:53:00.000+02:00

Ветер во дланките

Фати го ветрот во дланките

и однеси ги сите сомнежи

замрсени во моиве коси.

Постели ги облаците пред мене

да не се повредам кога

ќе паднам на своите сни,

спрепнувајќи се од страста.

Мрежата од погледи ја лови

пеперугата на копнежот

во нејзиниот лет помеѓу

помисленото и изговореното.

Низ расцутените насмевки

и миризливите двосмислености

провејува трепетот.

Фати го ветрот во дланките.

(Вероника Костадинова, Полиглот на тишината, Кавадарци 2007, 10.)

Окси, уште еднаш, Благодарам.

линкови:

Поезија

Оксиморон

Гранап

2007-06-14T00:43:00.001+02:00

Гранап - продавница за стоки за секојдневна употреба, најчесто прехрамбени намирници.

И се до вечерва мислев дека зборот гранап е од турско потекло. Арно ама не било така.

ГРАНАП = ГРА (градско) - НА (набавно) - П (претпријатие)

На вас останува да погодите од кое време датира зборот.

Otzi: Откриена е тајната?

2007-06-10T21:48:00.000+02:00

Во годината кога се распадна Советскиот сојуз и Македонија прогласи независност, кога Мајк Тајсон беше осуден за силување, а Чикаго Булс ја освоија првата НБА титула, во годината кога на Садам Хусеин му текна дека треба да влезе во Кувајт, а Црвена Звезда стана европски првак во фудбал, токму во таа 1991 година, на границата меѓу Австрија и Италија, во местото Ötztal, двајца германски туристи ќе најдат смрзнато тело на некој несреќен ловџија. На теренот веднаш излегуваат мешани тимови на австриската и италијанската полиција. Повикани се вештаци од судска медицина. И види чудо: ловчијата да ти бил од некое друго време – време 5000 години од денес.

Од таа 1991 година, ловчијата стар 5000 години, кого го прекрстуваат во Otzi, станува медиумска личност. За него пишуваат сите светски медиуми, му се посветуваат статии по белосветските новини, за него се караат австриската и италијанската влада (демек чие „државјанство“ да добие), се организираат симпозиуми за неговото дело и лик, научниците се караат што јадел и пиел, антрополозите се надмудруваат како живеел, а Otzi зачмаен во некој италијански ладилник на судска медицина чека да биде раскажана неговата приказна.

***

Едно утро, 3300 години пред Христа, кога во Сумер се раѓала цивилизацијата, а Египет бил пред обединување, еден „европјанин“, решил да оди на лов. Го стокмил торбичето со стрели, се поздравил со сопругата, ги бакнал децата и правец на лов.

Ќе остане неодоворено прашањето дали вечерта жена му сонила некој страшен сон и сабајлето го преколнувала да не излегува од дома. Дали имала некоја интуиција дека мажот и заминува без да се врати?

***

Несреќниот ловец од Алпите беше и се уште е предмет на разни испитувања. Прашањето околу причините за неговата смрт е она кое веќе долго време останува неодговорено предизвикувајќи полемика во научната јавност. Токму на ова прашање, деновиве, се обидува да одговори тим од швајцарски и италијански експерти. Тие со помош на рендгенски снимки ја докажуваат теоријата дека Otzi умрел од насилна смрт. Како потврда за ова се деловите од стрела најдени во неговиот грб, кои, најверојатно, биле причината за неговата смрт.

Otzi е убиен. Тоа е несомнено.

***

Анализирајќи ја облеката на несреќниот ловец, неговото оружје, остатоци од храна и сл., денес сме во можност да направиме реконструкција на животот на луѓето во Европа пред 5000 години.

линкови:
National Geographic: Iceman Bled Out From Arrow Wound
Wikipedia: Otzi the Iceman
Arheoblog: Древен воун најден во пермафрост

Еден морепловец и една птица

2007-06-07T00:31:00.000+02:00

Ова е сказна за еден морепловец...

не многу млад...

не многу стар...

морепловец кој минал низ една или две бури....

морепловец кој не се плаши од ветриштата...

ниту од разбрануваното море...

и сказна за една птица...

голема...

бела птица...

птица со цврсти крила...

слободна како ветрот...

и душа чиниш - море...

Ова е сказна за еден морепловец кој сонува...

за еден морнар кој посакува...
за еден кормилар кој упорно го бара патот...
Ова е сказна за еден морепловец, морнар и сонувач.

Ова е сказна за една птица со очи длабоки како океанот...

за една птица со поглед кој маѓепсува...

за една птица која не те остава рамнодушен.

И тогаш, за момент, Божицата на морето почна да ги реди коцките од мозаикот. Птицата слета на бродот на морепловецот, а времето за момент запре и морето се смири.

И бурите... и ветриштата... и чудните морски струи... сите тие за момент исчезнаа. Некој чуден мир се вгнезди во душата на морепловецот.

Арно ама сонцето почна да заоѓа и птицата мораше да замине. Ги рашири своите бели крила, му се насмевна на морепловецот и со зајдисонцето одлета таму негде јужно.

А морепловецот... Ех, морепловецот продолжи да го бара патот низ разбрануваното море. Често пати го шибаат северните ветрови, им пркоси на морските струи и се бори со морските ѕверови. И сонува... Сонува мирен залив... И неа... Птицата...

Џанго увек пуца први

2007-06-04T11:52:00.000+02:00

Неговото име е Џанго. Не, не е поранешен министер за внатрешни работи туку пиштолџија на Дивиот Запад. Млад, згоден, опасен. Ама ладниот пиштолџија ќе падне на убавината на Марија. Неговото срце ќе биде освоено од убавата дама, која станува негова слаба точка. Ама лошите момци ќе ја убијат неговата сакана, а нему ќе му ги скршат двете раце. И гадно ќе се заебат. Џанго ќе се скрие на гробиштата, позади еден крст, и ќе им ја ибе мамата на Џексонови. Иако со две скршени раце, сепак, Џанго наоѓа сила и им пуца право у срце. Стануе од позади крстот и заминуе. Со мислите кон својата сакана.

наравоучение:
Џанго увек пуца први!!!!

Режија: Sergio Corbucci
Улоги: Franco Nero, Jose Badalo, Loredana Nusciak
Премиера: 6-ти април 1966 год.

линкови:
wikipedia: Django
Блог Историја: My Darling Clementine

Св.Јоаким Осоговски

2007-05-31T12:22:00.000+02:00

На неколку километри североисточно од Крива Паланка, сместен на падините на Осоговските Планини, се наоѓа манастирот Свети Јоаким Осоговски; познат и како Сарандол – име добиено според местото каде што е изграден. Во рамките на манастирскиот комплекс се наоѓаат двата манастирски црковни храмови; едниот посветен на Св.Јоакин Осоговски, а вториот на Света Богородица. Изградбата на манастирот е тесно поврзана со црковната традиција за животот на еден од тројцата најпознати пустиножители во Македонија во XI век – Свети Јоаким Осоговски.

„Како што соопштува неговото житие, Св.Јоаким животот го поминал аскетски, во пост и молитви, во една пештера која се наоѓа во близината на подножјето на манастирот; во месноста позната како Бабин дол.“

Во житието на Св.Јоаким Осоговски, чијшто најстар препис се датира од XV век, се вели дека за време на владеењето на византискиот император Манојло Комнен (1143 – 1180) некој свештеник по име Теодор, родум од Овчеполско, откако се замонашил и го добил монашкото име Теофан, со помош на месното население ја изградил манастирската црква посветена на Св. Јоаким во која биле пренесени моштите на светецот.

***

Податоци за манастирот има и во изворите од времето на бугарскиот цар Калојан (1196 – 1207), а, пак во друг подоцнежен извор од XVI век (Карловачкиот летопис) се вели дека српскиот крал Милутин е тој кој ја изградил манастирската црква. Меѓутоа, денес, современата наука се сомнева во автентичноста на овој податок. Во редот на владетелите кои превземале реставраторски работи во манастирот се вбројува и Константин Дејановиќ – Драгаш – локален властелин од крајот на XIV век. Изворите сведочат и за посетата на османлискиот султан Мехмед II на манастирот за време на неговиот пат за Босна.

***

Првите сериозни тешкотии манастирот ги доживува во втората половина на XV век, период на зацврстување на османлиската власт во Македонија и Балканот. За ова сведочи податокот според кој претставници од монашката заедница на манастирот Св. Јован Осоговски, во 1474 година отпатувале во Дубровник да бараат материјална и секаква друга помош. Кон крајот на истата година или поточно на 19-ти декември 1474 година Советот на Дубровничката Република му доделува помош на манастирот во износ од 20 златни перпери.

Стотина години подоцна, во 1585 г., еден силен земјотрес ги оштетил манастирските објекти. Ова било причина игуменот на манастирот да побара помош од Москва за санација на штетите од земјотресот.

Во XVII век манастирот повторно економски зајакнал. Тоа е периодот кога манастирот го посетиле Евлија Челебија, Хаџи Калфа, а во 1683 и 1686 година и српскиот патријарх Арсение III Черноевиќ.

Во XVIII век манастирот повторно се нашол во лоша економска состојба. Дури во средината на XIX век доаѓа до обновување на монашкиот живот во манастирот. На иницијатива на Хаџи Стефан Бегликчијата од Крива Паланка, на местото на старата руинирана средновековна црква отпочнала изградбата на новата црква посветена на Св. Јоаким Осоговски. Почетокот на овие градежни работоти се датира во 1847 г., а истите биле завршени во 1851 г. кога всушност била осветена манастирската црква. Се смета дека црквата ја градел мајсторот Андреја Дамјановиќ, а 33 години по изградбата на храмот, зографите Мирон илиев, Аврам Дичов и Грегорие Петрович сите од с. Тресонче, го живописале средното кубе над тремот од западната страна на црквата. Натамошното живописување му било доверено на Димитар Андонов Папрадишки, кој во повеќе наврати во 1884/85/86 целосноvo ја насликал внатрешноста на храмот.

***

Во рамките на манастирскиот комплекс се наоѓа и втората манастирска црква посветена на Св.Богородица. Сеуште постои полемика околу нејзиното прецизно датирање; во XIV век или во XVI – XVII век.

Манастирот располага и со трикратен конак. Неговата изградба започнала во 1864, а завршила во 1905 година. Дел од конакот настрадал во 1918 година.

Историјатот на манастирот е тесно поврзан и со културно – просветната преродба на овие простори. Во манастирот, на црковна поука и дошколување доаѓале голем број монаси од разни краеви на Македонија и пошироко. Меѓу нив, и Јоаким Крчовски.

линкови:

Волан: Св.Јоаким Осоговски

МПЦ: Пролог: Преподобен Јоаким Осоговски

МПЦ: Манастир на Свети јоаким Осоговски - Крива Паланка

Археолошки дневник: Манастирот Свети Јоаким Осоговски

инекција

2007-05-28T14:55:00.000+02:00

Животот е сон

2007-05-21T23:36:00.000+02:00

Дождот кој удира по стреите знае да биде проклета работа. Па поготово ако е пролет, сонот доцни, а твоето проклетство е да патуваш низ времето. Минуваат светови, народи и племиња. Заминуваат цивилизации, кралства и цареви. Гледаш: желби, солзи и насмевки. Како на филмска лента се редат знамиња, крстови и прегратки. Се обидуваат да ти залепат боја, а не знаат дека боите се ептен неважна работа во животот на еден далтонист.

И се прашуваш... За многу нешта се прашуваш.

***

„...карпа, лист, непронајдена врата;

За карпата, за листот, за вратата.“

Еднаш, одамна, еден луд Американец и пијаница, автор на четири автобиографски романи, кој главата ја изгубил по една „чанта“ 20-тина години постара од него, запрашал:

Колкумина од нас можат да се пофалат дека го спознале братот свој?

Колкумина од нас можат да се пофалат дека вистински го познаваат срцето на својот татко?

Колкумина од нас барем еднаш не се почувствувале осамени талкачи низ животот?

***

Трчај да стигнеш прв. Мораш. Искористи се што животот ти нуди.

„А тие околу тебе?“ Нив кој ги ебе.

„Ама твои се и ги повредуваш.“.

„Е ако де. Кој ги ебе“.

***

Она има 60-тина години. Интересна женичка која се досели на денот кога почина баба ми. Кога ја прашав со кого живее рече дека е со двете ќерки. После испадна дека ме лажела. Едната ќерка била мажена за некоја голема „транзициска“ фаца, а другата живеела со „пријателот“. Ама демек, секој ден, доаѓале да ја посетуваат. И секогаш ја спомнува две годишната внука. Само за неа говори. Па баба е. Ја сака од се срце.

А, пак, јас, знаејќи го ова, секогаш, ја потпрашувам безвезни прашања за внучето. Де дали му излегло забче, де дали скоро го видела, де дали има фотографии од него. И правам кеиф. Знам колку многу сака да говори за внучето. Ако. И мене ми е мило, иако, секогаш, ја слушам истата приказна.

Во четвртокот случајно налетав на неа. Беше убаво времето и седеше на клупа пред влез. Со отсутен поглед, успорени рефлекси, најверојатно на прилично силни седативи. Речиси и да не можеше да зборува.

Ја прашувам дали е добра.

„Добра сум“ – вели. „Ама имам проблеми со живците“

Ја прашувам дали била на лекар.

„Утре сум на контрола. Пијам некои апчиња“ – ми одговара низ заби.

Не можам, туку така, да заминам. Ја прашувам дали е сама. Молчи. Дали доаѓаат ќерките да ја видат. Упорно молчи.

Се ми е јасно од поодамна, а сепак, нешто, почнува да ме стега во градиве. Се обидувам да го сменам муабетот. Ја прашувам за внуката, а она упорно молчи. Молчам и јас.

„Викни некоја пријателка на кафе. Немој да дозволуваш да си сама по цел ден?“ – сугерирам.

А она молчи.

„Прошетнувај низ маало“.

Молчи.

„Имаш ли нова слика од внучето“ – правам обид да ја вратам „назад“, а она како да дала завет на молчење.

Молчиме двајцата. Молчењето убива. Најмногу на свет.

И после некој ќе праша што останува на крајот од секоја приказна? Па не баш многу. Спомени кои бледнеат; спуштени ролетни и пожолтени фотографии; празен кревет; вреќа избледнети соништа и грст стари кошмари. И по некоја солза како неизбежен декор од некоја евтина сапуница.

„Секој со својот крст“ – велеше дедо ми.

А тежи, пустиот. Ма нека тежи.

***

И одненадеж, од којзнае каде, СМС порака: „Јас животот го разбирам како сон“. Тогаш клик во мојата глава: „Е па не прифаќам дека животот е сон. Не прифаќам, и точка. Едноставно, не прифаќам. Животот е борба, и солзи, и радост, и се друго по ред. Секој живот е историја, а историјата е себепронаоѓање. И Животот е себепронаоѓање. Ќе залуташ, ќе се изгубиш, ќе заталкаш, ама никогаш не смееш да бегаш, ниту пред другите, а уште помалку од самиот себе. Тркалото на Животот се врти. Кој од нас може да знае што му носи „утрешниот ден“. Денес си горе, утре си доле. Паѓаш и стануваш во зависност од сопствениот дух. Ако го изгубиш духот ти се иба мамата.

***

Дали сте приметиле дека ноќите во пролет се најпроклетата работа у свет. Па поготово ако сонот доцни, а твоето проклетство е да патуваш низ времето. Минуваат светови, народи и племиња; заминуваат цивилизации, кралства и цареви; гледаш желби, солзи и насмевки; како на филмска лента се менуваат знамиња, крстови и прегратки. Се обидуваат да ти залепат боја, а не знаат дека боите се ептен неважна работа во животот на еден далтонист.

И се прашуваш... За многу нешта се прашуваш.

„Животот е сон“ – читам на дисплејот.

Ако е така тогаш се прашувам: „Од кого зависи дали ќе го претвориме сонот во кошмар?“

И дури пред зори заспивам со мислите којзнае каде.

„...карпа, лист, непронајдена врата;

За карпата, за листот, за вратата.“

Скопскиот аквадукт и војничката сага

2007-05-15T10:52:00.000+02:00

Википедија: Аквадукт кај Скопје

Волан: Аквадукт - негрижа на надлежните

Волан: Аквадукт - Aquedukt... како да го пронајдеш

Помни: Јас ли сум глуп?

Археолошки дневник: Зошто се знае толку малку за скопскиот аквадукт

Пријателка

2007-05-09T15:27:00.000+02:00

Убаво е чувството кога ќе видиш пријател кој не си го видел со месеци, да не речам години. Па поготово ако е тоа пријателка. Па уште ако е пролет – леле леле. Спомените сами навираат. Спомени за едно студентско пријателство.

***

Најубавите години од животот ги минав на факс. Излегував во 7:30 сабајле, се чекав со Секи на раскрсницата меѓу Рузвелтова и Орце Николов (тогаш немаше семафори), потоа, двајцата пешки, со тешки филозофски муабети за скопските шмизли, го минувавме мостот скршнувајќи кон старата автобуска станица, каде што сега ќе биде театарот. Тука, во трафиките карши автобуската, кај тетка Нате, ќе купевме весник, ако беше калливо ќе ги исчистевме ципелите кај чичко Мефаил и ондак преку Стоковна Мост, покрај Менада, правац на факс; или како што вели една моја пријателка – КГФ. (Комплекс на глупи факултети)

И после цел ден пиеш кафиња, нешто као читаш, глумиш академски граѓанин и се надеваш. На многу нешта се надеваш. Имаш девојка, ама она чита некоја сомнителна литература од некои руски пијани депресивци и маџарски латентни самоубици, а тебе, еден мај како овој, ти доаѓа преку глава, имаш потреба од лустрација и си велиш: „Ма кој ја ебе“.
Имаш 23 години и мислиш дека Господ си го фатил за брада. После шутираш од секакви ситуации: и опс!!! Кога најмалку се надеваш погодок. Ама за кратко. И животот е краток.

***

Некои велат дека времето е растеглива и релативна категорија. Демек не е праволиниско. Часовниците и календарот биле продукт на човековиот страв да ја спознае космичката бесконечност. А, пак, мене, од секогаш, баш ме болело за бесконечноста, а поготово за Индија и Кина, за Лао Це, Брус Ли и Конфучие. Знам дека во овој момент сум тука и баш ме боли за „средниот пат“ и Малиот Буда. Бесконечноста е резервирана за боговите и малкумината одбрани. Јас сум овде и сега, во желба да уживам во животот. Големи л‘жговци се оние кои тврдат дека историјата се повторува. Се повторува – курац. Можеби се повторуваат грешките, ама моментите остануваат неповторливи. Ако не научам да уживам во моментите тогаш маф ми е работата.

А некогаш се случува да паднам. Да се струполам. Една есенска ноќ, пред рамно 10 години, мислев дека никогаш нема да се раздени, а пред две години, дури и кичмата се обидуваа да ми ја скршат, ама духот до сега не ме напуштил. Сум стискал заби. Духот не го давам. *** Ми се јави пред недела – две. Ја немав чуено со години. Само пораки за роденден и честитки за Нова Година. Имаше фатено дечко веќе три години.

„Кај го најде ова гилиптерче?“ – уште тогаш и реков.
„Да не си љубоморен?“ – ми врати.

Можеби имаше право, а можеби и не. Во секој случај има луѓе кои не ти се допаѓаат. Едноставно, уште на првото видување имаш некоја необјаснива одбојност кон нив. Ете такво чувство имав кон гилиптерчето на мојата пријателка. А само два пати го имав видено.

***

"Зајко, се изгубивме. Не сме се чуле со векови?" – изрецитира стара, добро позната фраза кога ми се јави на телефон.
"Не е опасно да се изгубиш. Поопасно е никогаш да не се вратиш на патот." – цитирав нешто од мојата архива.

Се утепа од смеење.

После глумеше дека знае за мојот блог, ама, сепак, беше искрена и кажа дека никогаш не ме читала.

„Е ако де.“ – одговорив.

И тогаш почна да отекува. А мене ме имаше фатено некоја „точка“ и тој ден ич не ми се слушаа исповеди. (Ете затоа не ја послушав баба ми и никогаш не станав поп.) Дечкото и рекол дека сака да се одморат малку.

„Види вака...“ – и одговорив. „Ти си возрасна особа. Ваљда ти е јасно дека ти раскинал. Типот е тежок педер и не може да ти каже у очи. Сигурно има некоја друга. Веруј.“
Тогаш, за момент, осетив треперење во нејзиниот глас. Сто пати се покајав за мојот искрен одговор. Некогаш искреноста знае да боли повеќе од лагата. Сепак, она е голема девојка. Ќе преживее.

***

Вчера се видовме во Рамстор. Моите претпоставки излегоа точни. (Проклетство или провидение) Раскинале. Два дена по свеченото прогласување на „одморот“, типот го виделе у Боними со некоја ептен помлада.

„Е ако де. Чудо големо.“ – и велам. „Ќе си најдеш поубав и поарен. Со пежо 206, куќа у Радишани и векендица у Бродец. И да знаеш дека Господ те чувал од типови као Иван. Кога ќе им остарат жените ги напуштаат као стари коли и се впуштаат во лов на пилешко. Типот не требе да го мрзиш, туку да го жалиш.“
„Се плашам да не останам сама. – и се испушти.
„Ма уживај“ – изустив. „И да останеш стара мома јас сум тука да ти правам друштво за во кино и на кафе. Отсекогаш ме бивало за правење друштво.“
„Во кино ретко одам, а кафе не пијам. Само сок од зелено јаболко. Од вчера сум лахто - ихто вегетаријанец.“
„Уф, јебо те“ – ми се испушти.
„Е ако де.“ – возврати она итро намигнувајќи.

Потоа, двајцата, долго се смеевме евоцирајќи заеднички спомени од којзнае каде. Ги прочешлавме сите заеднички пријатели кои ги знаеме (јас во оваа прилика на сите им се извинувам) и останавме до полноќ во Рамсторе, во оној кафиќ до Дајмонт.

***

„Дали смеам ова да го напишам на блог?“ – пристојно ја прашав сабајлево.
„Ќе спомнуваш имиња?“
„Не. Но ако ми текне да спомнам, ќе бидат сменети.“
„Колку те читаат?“
„Од 20 до 30 удари на ден. Ретко над 40. Од нив 5 до 10 од Бугарија. Значи околу 15 -тина вистински посети. Се осечам као Шопенхауер.“

Бледо ме гледаше. Никогаш не ги читала ниту Хегел, ниту Шопенхауер, а не знаеше, ништо, ниту, за нивното ривалство околу посетеноста на нивните предавања.
„Абе шо знам. Како сакаш. Само глеј да не претераш.“ – рече на одење. „Во понеделникот те читав и мислам дека некогаш претеруваш.“
„Мора малку филување за да се добие у уметнички дојам.“ – се смеев. „Ама генерално чувствата се секогаш тие.“
„Ондак добро. Не верувам дека Иван ќе те прочита. Ниту пак некој од моите колеги на работа. Пријателки знаеш дека немам.“

Скопското кале, Евлија Челебија и трите фрагментарни остатоци од фрескоживопис

2007-05-08T13:24:00.000+02:00

„Тоа е утврден град, цврста и јака тврдина, со двојни бедеми. Градската порта и бедемите се изградени од делкан камен којсвети како да е полиран. Толкава префинетост и уметност наобработка не може да се види ниту во еден друг град. Градот леживо средината на Скопје.Тоа е висок град и претставува градба сопетоаголен облик. Бедемот со кој од сите страни е опколенградот, висок е педесет аршини. Градот е опкружен со седумдесетбастиони и три демир (железни) порти на југоисточната страна, аво предворјето на секоја порта се наоѓаат многу стражари. Вратата и ѕидовите се накитени со разно оружје и алат потребенза оружјето. Не постои положба што би доминирала над градот, атој самиот лежи на високи карпи и од него се гледа целото поле. Од западната страна тече реката Вардар. На таа страна има патшто води низ пештерата „Водна кула„ што се наоѓа на брегот нареката. На таа страна се наоѓа бездна, таму нема излез. Настраната пред портата се наоѓа дрвен мост префрлен прекушанецот.“

Со овие зборови, познатиот патеписец од 17 век Евлија Челебија го опишува градот Скопје или поточно утврдениот град – Калето. Сепак, врз основа на археолошките податоци, почетоците на урбаното живеење на просторот на денешното скопско Кале можат да се следат уште од енеолитот (2.600 – 2500 г.пр.Ис.Хр.). Според мислењето на археолозите првите бедеми на просторот на Калето биле изградени во времето на императорот Јустинијан I (527 – 565). При градењето на

тврдината користени се камени блокови од урнатините на градот Скупи кој се наоѓал во близината на Калето, а бил разурнат од катастрофалниот земјотрес во 518 година. Од тогаш всушност започнува средновековно Скопје кое често пати се спомнува во средновековните извори.

Поради својата извонредно добра местоположба, место каде се вкрстувале средновековните патни трансверзали север – југ и исток – запад, Скопје ќе стане важен политички и економски центар на овој дел од Балканот. Неговото значење дополнително ќе добие на тежина за време на владеењето на кралот Милутин (1282 - 1321) кога градот почнува да се издигнува во значаен не само политички и економски, туку и културен центар. Во негово време, во Скопје, се градат и обновуваат поголем број црковни храмови и манастири. Меѓу нив со својата монументалност предничеле Св.Богородица Троручица, Св.Прокопиј, Св.Јован Крстител и други.

линкови:

Волан: Скопското кале и евентуалните цркви во горен и долен град

Волан: Скопско кале - конзервација и археолошки истражувања

Волан: Скопското Кале

Археолошки дневник: Почнаа ископувањата на Скопското кале (или турбо фолк национализам)

Во овој контекст треба да се разгледуваат и трите пронајдени фрагменти од фрескоживопис во една од сондите на Калето. Во нејзина непосредна близина се наоѓа и претпоставената локација на османлиската џамија. Ако се знае дека по доаѓањето на Османлиите на овие простори, голем дел од црквите се претворени во џамии, тогаш сето горе наведено упатува на постоење на средновековен христијански храм кој се наоѓал во непосредна близина на откриените наоди. За жал поради недостаток на археолошки материјал се уште овие претпоставки се во фаза на шпекулации. Да се надеваме дека после овие наоди, како посебен приоритет ќе се постави пронаоѓањето на темелите на претпоставениот средновековен црковен храм.

линкови:

Волан: Скопје - Skopje... Старо Скопје

Блог Историја: Трите средновековни цркви на скопското Кале

Блог Историја: На скопското Кале пронајдени три фрагменти од фрески

Ѓурѓовден

2007-05-07T11:28:00.001+02:00

Француското движење на отпорот (1940 - 1944)

2007-05-03T13:48:00.000+02:00

Во мај 1940 година едно лудо типче со бркови и шизофрени тикови дава наредба: Кон Франција. Неговите генерали прават тактички добар маневар и ја заобиколуваат т.н. Мажино линија. „Блиц Крик“ по којзнае кој пат се покажува како одлична стратегија. На 22-ри јуни типчето со бркови, кое сака да уринира врз своите љубовници, пие кафе во Париз, а стариот глодар Петен прави пакт со ѓаволот. Сепак, Франција не се дава така лесно на нацистите. Де Гол повикува на отпор.

Се формираат првите партизански единици составени, најчесто, од припадници на француската левица и комунистите. Повеќето од нив се искусни борци кои огненото крштевање го имале неколку години претходно, како доброволци, во Шпанската граѓанска војна. Се минираат мостови, железнички пруги, се прават атентати за високи нацистички офицери. Франција, сепак, не се дава така лесно на нацистите. Партизаните ги добиваат симпатиите на народот.

Во продолжение следува „клипче“ кое го најдов на youtube посветено на француските партизани.

линкови:
Wikipedia: France Resistance
Wikipedia: Maginot Line
Wikipedia: Blitzkrieg
Wikipedia: Charles de Gaule
Wikipedia: Spanish Civil War

Че низ фотографии

2007-05-02T00:28:00.000+02:00

линкови

Блог Историја: Че Гевара

Први Мај

2007-04-30T15:54:00.000+02:00

Песнава ја посветувам на текстилните работнички ширум Македонијава кои чинам дека работат во најтешки услови: 10 и повеќе часовно работно време, постојани навреди од газдите, немање здравствено ниту пензиско осигурување, работа во празници и викенди, минимални дневници....

линкови:

Блог Историја: Први Мај и работничките права во Македонија

Волан: Синдикат во Македонија

Трите средновековни цркви на скопското Кале

2007-04-26T15:14:00.000+02:00

Во доцниот среден век, на скопското Кале, изворите соопштуваат, постоеле најмалку три црковни храмови кои се уште не се убицирани на теренот. Имено, Скопје, во времето на српскиот крал Милутин (1282 - 1321) постепено почнува да се издигнува во важен центар на овој дел од Балканот. Во негово време, во Скопје, се градат и обновуваат поголем број црковни храмови и манастири. Дел од манастирите располагаат со имоти во скопско, но и пошироко. За ова сведочат грамотите од времето на Милутин и царот Душан (1331 - 1355) каде поименично се спомнуваат сите имоти кои им биле подарени на конкретните манастири во Скопје.

Меѓу средновековните цркви кои се наоѓале во утврдениот град Скопје, со својата монументалност, предничел храмот посветен на Св. Богородица Троручица. Иако за прв пат се спомнува во грамотата на српскиот крал Милутин од 1300 година, сепак, се смета дека истиот постоел и порано. Подоцна, во времето на царот Душан, црквата станала седиште на Скопската митрополија. Токму во неа, на 16-ти април 1346 година, било извршено крунисувањето на Душан. Подоцна, на 21-ви мај 1349 година, во Скопје бил објавен и познатиот Душанов законик. Се претпоставува дека Законикот бил официјално објавен токму во црквата Св.Богородица Троручица.

По паѓањето на Скопје во османлиски раце, во 1392 година, црквата богородица Троручица постепено почнала да го губи својот сјај. Стотина години потоа, или поточно во 30-те години на XVI црквата била разрушена. Оттогаш повеќе не се спомнува во изворите.

Од времето на кралот Милутин се датира црквата Св.Прокопиј како и манастирот Св. Јован Крстител. И за овие два објекти се претпоставува дека се наоѓале на скопско Кале. Подоцна, по разурнувањето на црквата Богородица Троручица, манастирот Св.Јован Крстител станал седиште на Скопската митрополија. Разурнат е во 1688 година.

Како што веќе информиравме минатата седмица на Кале при ископувањата во близина на локацијата каде се претпоставува дека се наоѓала џамија од османлискиот период најдени се три фрагментарни остатоци од средновековни фрески. конзервацијата на истите се врши на лице место и притоа археолозите кои работат на ископувањето шпекулираат дека станува збор за археолошки материјал кој треба да се датира во 13 или 14 век.

Притоа, Волан изнесува мошне интересна претпоставка според која фреските се најдени на место каде Османлиите го фрлале шутот од разрушената црква на чие што место потоа изградиле џамија. Впрочем ваквата практика на градење на џамии на темели на разрушени цркви воопшто не е непозната, не само во Македонија, туку и пошироко на Балканот. Најдобар пример за тоа се црквите Св.Софија во Охрид и Цариград, но и Св.Пантелејмон на Плаошник во Охрид, на чии што темели бил изграден исламски верски објект. Затоа воопшто не треба да изненади доколку во близина на откриените три фрагменти , односно под џамијата или во нејзина непосредна близина се најдат темели на постар средновековен црковен храм.

линкови:

Волан: Скопското кале и евентуалните цркви во горен и долен град

Волан: Скопско кале - конзервација и археолошки истражувања

Волан: Скопското Кале

Археолошки дневник: Почнаа ископувањата на Скопското кале (или турбо фолк национализам)

Википедиаја: Стефан Урош II Милутин

Википедија: Стефан Душан

На скопското Кале пронајдени три фрагменти од фрески

2007-04-25T13:33:00.000+02:00

Мината седмица при археолошките ископувања на локалитетот на скопското Кале најдени се три*, мали по димензии, фрагментарни остатоци од ѕидни фрески. Артефактите се најдени заедно со друг археолошки материјал кој различно се датира. Сепак, според археолозите кои работат на локалитетот, со голема веројатност, може да се претпостави дека станува збор за делови од фрески датирани во 13 или 14 век.

Фрагментите се најдени во непосредна близина на претпоставената локација каде во

османлискиот период се наоѓала џамија. Ако знаеме дека во Македонија, неретко, имало практика џамииите да се градат на темели на христијански храмови, можеби пронајдените фрагменти од фрески и близината на „претпоставената“ џамија упатуваат на заклучокот дека тука треба да се бараат темели на постар црковен објект. Сепак, на археолозите останува, да ја докажат оваа претпоставка.

*** „Моја предпоставка е дека османлиите кога ја рушеле црквата т.е. кога ја претварале во џамија ги копале фреските и ги фрлале на место каде собирале шут ... Е тоа место е местото каде сега се најдени трите фрагменти од фреската ...“ – вели Волан и претпоставува дека веројатно ќе се најдат уште фрагменти доколку се прошири сондата.

„Фрагментите се најдени во близина на еден зид кој е доста со лабилна градба и не верувам дека е од црквата ... која пак е веројатно тука во близина ... На местото блиску може да се убицира џамија према некои постари фотки кои ги поседувам ... а пак веројатноста џамијата да е направена над црквата е огромна ... Знаејки како османлиите светите места ги претвараат во џамии ... Света Софија на пример и многу други примери ...“ – заклучува Волан во својот коментар.

На крајот изнесува мошне интересна претпоставка која воопшто не треба да се отфрли, а тоа е дека нема да изненади доколку на Калето се најдат моштите на царот Душан, крунисан во Св.Богородица Троручица, црква која се наоѓала токму на тој простор.

Според средновековните извори од 13 и 14 век, на скопското Кале се наоѓале најмалку три црковни храмови. Тоа биле Св.Бодородица Троручица каде што бил крунисан царот Душан, потоа храмот посветен на Св.Прокопиј заштитникот од земјотреси и манастирскиот храм Св.Јован Крстител.

фотографиите се на Волан

* во првата верзија на текстот стоеше податокот дека се најдени два фрагменти од фрески. Сепак нивниот точен број е три.

Епохално откритие на скопското Кале

2007-04-23T19:46:00.000+02:00

Од извори кои директно се инволвирани на ископувањето на скопското Кале разбрав дека минатата седмица на локалитет се најдени остатоци од ѕидни фрески. Откритието предизвикало внимание сред екипата која раководи со ископувањата и веднаш се повикани стручни лица од Заводот за заштита на спомениците кои треба да ги превземат натамошните активности во врска со наодот.

Мојот извор потврдува дека минатиот петок (20.04) на скопското Кале биле и високи претставници од МПЦ предводени лично од г.г. Стефан кои имале прилика да видат дел од наодите.

Според средновековните извори, но и оние од подоцнежниот период, на скопското Кале се наоѓале три цркви:

Св.Богородица Троручица каде што бил крунисан царот Душан и објавен душановиот законик;
Св.Прокопиј - заштитникот од замјотреси; и
Св.Јован Крстител - активна црква се до 17 век која важела за соборен храм во градот.

Досега ниту една од триве цркви не беше точно убицирана на теренот. Истите најверојатно датираат од крајот на 13 и почетокот на 14 век.

За точно да се каже за која од триве црковни храма станува збор ќе треба да се најде натпис. Според мене ова е најголемиот наод во последниве години. можеби еднаков на златните маски најдени при ископувањата на Голема Порта во Охрид.

линкови:

Волан: Скопско кале - конзервација и археолошки истражувања

Волан: Скопското Кале

Археолошки дневник: Почнаа ископувањата на Скопското кале (или турбо фолк национализам)

Охрид низ фотографии

2007-04-23T13:38:00.001+02:00

Реквием за една свадбена забава

2007-04-22T10:30:00.000+02:00

На едни тазе сопружници.

п.с.

Сепак фалеше „кирилица“. Јас на техно не се качувам по маси.

Пилицеровата награда за 2007, потребата за правење на пари од се и сешто, и Дерек

2007-04-20T15:20:00.000+02:00

Обично ретко одам на порталот на ОнНет. Еднаш во две – три недели. И ете за беља после вчерашниот убаво поминат ден, сабајлево ѓаолот ме тера да ѕирнам кај оннетчии. Читам наслов: Животот е педер. Се буди латентното во мене и ме тера да кликнам на линкот. Ни самиот не знам што очекував дека може да се крие позади насловот. Гледам уредникот линкнал фото – приказна која е добитник на овогодинешнава Пулицерова награда. Меѓу другото напишал дека се работи за потресна приказна на една самохрана мајка и нејзиниот син, болен од карцином.

Кликам на диретниот линк и почнувам да истражувам по сајтот. Извесна Renee C.Byar, фоторепортер во весникот Sacramento Bee, направила фото приказна за 10 – годишниот Дерек кој боледува од карцином. Ги гледам фотографиите и се враќам во 97-мата. И јас бев директен сведок на слична, малтене иста, семејна драма која траеше пола година и која жално се заврши. Црвенкапче имаше само 3 години и беше најмилото детенце кое некогаш сум го видел. Понекогаш, животот, навистина, знае да биде ѓубре.

Ама како повеќе ги прелистувам наградените фотографии, така, се повеќе, почнувам да кибицирам и размислувам. Некако, мотивите на мајката, целата оваа приказна да ја изнесе во јавност, ми се нејасни. Што може да го натера еден родител да ги „продаде“ последните месеци од животот на своето дете (па макар парите отишле во добротворни цели); да ја стави на увид својата најдлабока интима на очиглед на сите. Не верувам дека вакво нешто може да се случи кај нас, на дивиот Балкан. Сепак, тука важат некои норми, некое чувство до каде оди црвената линија на потрошувачкото општество.

Внимателно ги разгледувам фотографиите. По петти – шестти пат. Гледам мајката убаво се налицкала. Сегде е со убава и средена коса. Приметете ги само ноктите. Типката очигледно била на маникир пред фото – сесијата.

Никогаш не сум судел, нема ниту сега. Само кибицирам од страна. Кадрите очигледно се наместени по добро разработено сценарио. Јасно е дека професионалец ги работел. Ебан Холивид.

Ама, сепак, нешто друго ме мачи. Која е таа филозофија да ја дадеш својата најголема интимата на „увид“ на сите?

Дали потрошувачкото општество си го земало својот данок? „Продади се што толпата сака да купи.“ Колку приказната е поинтимна и полична, толку, цената е поголема. Толпата гледа занемена во солзи, спонзорите лицитираат, а уредникот ги трие рацете. До следната епизода. А отуѓеноста на луѓето во тоа „американско“ општество ги генерира сите овие манифестации.. Токму затоа продукциите од типот на Биг Брадер се најгледаните во светот. Ама таков е шоу бизнисот. Американски начин на живот; американски норми. Тоа, некако, го разбирам. Упорно не можам да ги разберам мотивите на оние човечиња кои излегуваа по разни реалити шоуа.

Моето проклетство е да приметувам детали. Да крадам скриени, периферни моменти кои, впрочем, најмногу и откриваат за личноста, настанот и процесот. А тоа што го видов, ама ич, не ми се допаѓа. Средени фризури и налицкани лица, внимателно одбрани кадри и начин да се профитира на туѓата несреќа. Единствено, вистински ме погодуваат емоциите на лицето на детето. Само Дерек, од сите тие ликови не знае да лаже. Само него не му е гајле дали е убаво облечен и колкав е процентот од продадените реклами. Дали него некој го прашал дали сака да го фотографираат додека му прават биопсија и радиотерапија? Или мајка му е таа која решила за него. Одговорот на ова прашање никогаш нема да го дознаам, а од него во многу зависи вистинската перцепција за сето ова.

И повторно ќе кажам: Не ми е намерата да судам. Верувам дека само мајката знае како е да изгубиш дете. Да не си и во кожа. Ама таа 97-ма ако на родителите на Црвенкапче некој фоторепортер им речеше да направи фото – сторија за последните денови од животот на нивното ангелче, верувам дека фотоапаратот ќе го добиеше или по глава или таму каде што сонце не го фаќа. Не дека тие се подобри родители од мајката на Дерек. Напротив. Болката која ја чувствувале и чувствуваат е иста. Потполно иста. Ама сепак... Некои работи откако ќе ги искибицирам не можам да ги премолчам.

линкови:

The Pulitzer Prize: Фото - приказната за Дерек

ОнНет - Портал: Животот е педер

Саем на книгата

2007-04-18T23:22:00.000+02:00

Уште пред да одам не очекував нешто којзнае што. Можеби затоа генерално и не се разочарав од овогодинешниот Саем на книгата. Да се разбереме: ова ни оддалеку не е манифестација каква што треба да биде според некои европски стандарди. Па дури ни според балканскиве критериуми. Саемите во Белград, Загреб и Софија ни оддалеку не можат да се споредуваат со нашиов. Нашиов е само еден убав обид жабата да ја крене ногата откако го видела коњот како го потковуваат.

Фалат многу работи, почнувајќи од рекламен материјал, до каталози, промотивни рецензии и уште многу други нешта својствени за големите европски саеми на книги, каков што заслужува еден главен град. Ама ако подобро размислам ние сме далеку од Европа. И тоа прилично далеку. Европскиот воз уште не тргнал од нашиот перон, а и откако ќе тргне дискутабилна е брзината со која ќе се движиме кон Брисел. Оттука, земајќи ги предвид сите околности својствени за издавачката фела во Македонијава, мислам дека овој Саем на книгата може дури и да добие пролазна оценка во дневникот на Блогот Историја. Тука особено мислам на „Култура“ која „смогна“ сили и ги намали цените на дел од своите изданија со постар датум на фантастична сума од 60 денари па нагоре. А книгата никогаш не може да „остари“. Или е добра или не е.

А јас што си купив? Три книги од многуте кои ми паднаа во очи. Македонскиот превод на „Исповедите“ на Св.Августин во превод на Елена Весова - Колоска во издание на Макавеј, потоа магистерската теза на Славица Бабамова насловена како „Епиграфските споменици од Република Македонија датирани според македонската провинциска ера“ во издание на Институтот за национална историја, како и книгата на Оливие Клеман која ја имам прочитано пред неколку години и која ми остави силен впечаток, а е насловена како „Разговори со Екуменскиот патријарх Вартоломеј Први“. Последната ќе ја најдете за цена од само 60 денари. Па вие решете дали ќе пиете кафе во Рамстор кое ќе ве кошта поскапо.

Еден ист човек: Две различни перцепции

2007-04-16T15:44:00.000+02:00

„Човек со среден раст. Косата му лежеше право како да е исчешлана. Брадата му беше кадрава и внимателно негувана. Очите му беа сјајни и огнени... Образите му се убави, носот совршено прав... Вратот му е дебел... Од главата до петите е складно граден и благодарение на тоа, тој е силен и добар тркач.“

Амијан

„Иако природата не ми дала убаво лице, ниту му дала маладачка свежина, јас, од чистa своеглавост, му ја додадов оваа долга брада... Се борам со вошките кои скокаат по неа како да е некаква шума за диви ѕверови... Главата ми е неисчешлана, ретко ги потсекувам косата и ноктите, а прстите речиси секогаш ми се црни од мастилото.“

Јулијан

Ова се две историски сведоштва за еден ист лик - Флавиј Клаудиј Јулијан (361 - 363). Првиот опис го дава Амијан кој е современик на императорот, а пак, вториот опис е всушност автоперцепција; Јулијан се опишува самиот себеси.

„Историски“ пример за тоа како ние самите, но во исто време како другите не доживуваат и „гледаат“.

И после некој нека негира дека Историјата не е мајка на сите знаења.

линкови:

Википедија: Јулијан Апостата

На извориштата: Μονὴ τῆς Ἁγίας Αἰκατερίνης (Манастирот Св. Катерина - Синај)

2007-04-10T17:15:00.000+02:00

Изграден во времето на императорот Јустинијан I (527 - 565), манастирот Св.Катерина на Синајскиот Полуостров е еден од најстарите се уште активни манастири. Се верува дека манастирот е подигнат на местото каде што Мојсеј ја видел „несогорливата капина“. Манастирот располага со исклучиво важна колекција на стари ракописи и икони.

Денес, манастирскиот комплекс заедно со уште неколку други црковни храмови долж Синајскиот Полуостров е под јуриздикција на Синајската Православна Црква која според својот статус има автономија во рамките на Ерусалимската Патријаршија. Игуменот на манастирот Св. Катерина воедно е и Архиепископ на Синајската Православна Црква.

Во продолжение следува „клипче“ кое го „начекав“ на youtube, од безмалку 10-тина минути, на англиски јазик, кое се однесува на манастирот Св. Катерина - Синај. Прилогот е снимен за време на празникот Воскресение Христово - Велигден.

Јас уживав кога го гледав. Претпоставувам дека задоволството ќе биде обострано. Сепак, не ни требаат визи и којзнае колку пари за да патуваме :)))))))

линкови:
Wikipedia: Saint Catherine's Monastery
Wikipedia: Burning bush
Wikipedia: Moses (Мојсеј)

Велигден: Христос Воскресе - Вистина Воскресе

2007-04-08T11:00:00.000+02:00

„Не плашете се! Знам дека го барате распнатиот Исус. Не е тука: воскресна, како што однапред Ви беше рекол. Влезете и погледнете го местото каде што беше положено Неговото тело. Одете брзо и кажете им на неговите ученици дека Тој воскресна од мртвите и дека е на пат кон Галилеја. Појдете таму и ќе Го видите.“

Матеј 28, 5 - 7.

Со мир во душата
љубов во срцето
со верба во Бога
во слава на Воскресението Христово
да се радуваме
да простуваме
да се сакаме
и да се почитуваме!!!

Христос Воскресе - Вистина Воскресе

линкови:
Велигденско послание на Г.Г. Стефан - Архиепископ Охридски и Македонски

Велики Петок

2007-04-06T00:08:00.000+02:00

Рубенс
(1577 - 1640)

Џото
(1267 - 1337)

линкови:
Википедија: Peter Paul Rubens
Википедија: Giotto di Bondone
Православен календар: Велики Петок

За постот

2007-04-03T23:44:00.000+02:00

„И кога постите, не бидете намуртени како лицемерите,
тие си го изобличуваат лицето за да забелeжat луѓето дека постат.
Ве уверувам дека друга награда за нив ќе нема.

А ти, кога постиш,
дотерај си ја косата и разведри си го лицето,
за да не те познаат луѓето дека постиш.“

Матеј 6, 16 - 18

Страсната Недела: од влегувањето во Ерусалим до Воскресението

2007-04-01T19:08:00.000+02:00

„Учениците отидоа и го извршија она што им беше заповедал Исус:
ги доведоа магарицата и ослето, ги ставија врз нив своите облеки и Исус седна на нив.
Голем број луѓе ги постилаа своите облеки по патот,
други кршеа гранчиња од дрвјата и ги постилаа на патот.
А народот што врвеше пред Исус,
како и оние што одеа по Него,
воскликнуваа,
извикувајќи:
Спаси не сега, Сине Давидов. Благословен е тој што доаѓа во името господово.
Спаси не сега Ти, Кој доаѓаш од небесните височини“
Матеј 21, 6 – 9.

Што се случувало во деновите кои следеле, тие седум дена пред Пасха, во земјата на Хебреите, таму недге 33-тата година, кога во Рим „имперувал“ Тибериј? Беседи, молитви, „тајни вечери“, завет, одрекување и солзи, кесе полно златници, судење и страдание. Ама, сепак, на крајот (или на почетокот): „Смртта со смрт ја победи“

линкови:
Блог Историја: Цветници: Увод во Страсната Недела
Македонска Православна Црква

Интернет Тантра - Мантра: Секи одлепи

2007-03-27T13:53:00.000+02:00

Го проверуем меилот. Гледам Секи ми пратил порука со атач. „Што му текнало“ - си мислам. Пред саат време се слушнавме на телефон. Многу ми е сумљив. Откако стана сноубол мајстор кармата му се промени.

После си мислам да не е некој вирус - тројанец, спартанец или нешто слично. Од оние кои сами се препраќаат по пошта. Ама ми текиња дека мејлот е на google, а тие имаат некои нивни заштити од вирус.

Иако насловот ми е сомнителен, сепак, решавам да го симнам атачот. И што да видам. СЕКИ ОДЛЕПИЛ. Ми пратил интернет „тантра - мантра“. Вели нему му помогнала. Веројатно тоа е некоја тајна гноза во која бил воведен на некоја секташка сеанса. Имено, Секи е прилично наложен на Индија. Онаа неговата, Вики, му го залуде паметот. Што фино момче си беше. Фудбал, Кока - Кола и Св. Августин. Сега, пак, се ложи на некој раџа од Индија кој бил 20 години у нирвана. Ниту јадел, ниту пиел. Ќе се спојуел со Буда.

Пред некој ден ги сретнуем у Лептокарија. Се фатиле за рачиња. Се фалат дека ќе иделе да го бараат средниот пат на индиската страна од Хималаите. Ќе биле вегетаријанци и ќе комуницирале со вишите сфери. Ете шо може да ти напраи женска. Да те одвикне да јадеш месо.

Да се вратам на атачот. Во него ништо ново. Како оние писма кои ги препишувавме на голем одмор во основно. Само што сега технологијата си го сторила своето. Наместо по пошта, денес, се препраќаат по меил. Текст со интересни совети и обавезно санкција на крајот. Демек мораш да го пратиш до толку и толку луѓе ако сакаш да ти се случат убави работи. Во спротивно чорба.

Туку нешто друго ме мачи. На крајот од тантрата стои „клаузула“ дека треба да се испрати на човек за кој мислиме дека му треба среќа. Токму ова ме тера на размислување. Зарем Секи мисли дека сум толку несреќен штом ми праќа една ваква тантра - мантра. Му благодарам за добрата намера. Сепак, јас останувам заглавен со Папијас од Хиераполис, Тертулијан од Сиракуза и Хиполит од Смирна. Ќе продужам да уживам во урбанава џунгла, скарата на кило, енглеското првенство и синглиците у кладионица. Од Индија ги сакам само Таџ Махал и Индира Ганди, а и тоа е дискутабилно.

***
Оваа тантра ви е пратена за среќа.

Го заобиколила целиот свет десет пати.

Ќе имате среќа во текот на следните четири дена по добивањето на оваа тантра.

Испратете ја на луѓето на кои им треба среќа во животот. Не праќајте пари, зашто надежта нема цена. Не чувајте ја оваа порака. Ако тантрава ги напушти вашите раце во рок од 96 саати, ќе добиете врвно изненадување. Ова работи дури и ако не верувате и не сте суеверни. Пратете ја на 5 личности и животот ќе ви се подобри. 0-4 личности: Животот полека ќе ви се подобри. 5-9 личности: Вашиот живот ќе се насочи во онаа насока во која сакате. 9-14 личности: Ќе имате најмалку 5 изненадувања во следните 3 седмици. 15 и повеќе личности: Вашиот живот драстично ќе се промени!!

Цензура на Скопскиот филмски фестивал?

2007-03-25T20:51:00.000+02:00

Кој вели дека цензурата во Македонија е мината работа? Кој тоа се обидува да воведе тивка цензура на уметничкото изразување, а сето тоа поради некои виши политички интереси?

Во рамките на Скопскиот филмски фестивал, во петокот, во 22:00 часот во киното Милениум, требаше да се прикаже кинескиот филм насловен како „Летна палата“. Според настаните кои континуирано го следат во сите земји каде се прикажува, филмот Летна палата на режисерот Лу Ји требаше да биде најконтроверзниот избор на Скопскиот филмски фестивал, до сега.

Иако во основа се работи за љубовна приказна, спорно за идеолошката комисија при Политбирото на КПК е тоа што во „Летна палата“ се прикажани автентични материјали од студентските протести одржани на 4 јули 1989 г. на плоштадот Тјенамен, кога тенковите газеа се живо и диво.

Контраверзите со „Летна палата“ започнуваат на Канскиот филмски фестивал каде по притисоците на кинеската дипломатија, филмот е повлечен. Претходно кинеските власти носат забрана Лу Ји да не може да снима во Кина наредните 5 години. Освен тоа, секаде каде што е најавен филмот, кинеската дипломатија вложува силни напори истиот да биде повлечен од јавно прикажување во кино салите. Па така, иако официјално најавен на белградскиот „Нов фестивал на авторски филм", по протестната нота на амбасадата на НР Кина во Белград, Министерството за надворешни работи на Србија им сугерираше на организаторите да не го прикажат филмот. Српската јавност „збесна“. И француската. И европската. И сета светска јавност. Освен онаа во Северна Кореја.

Нешто слично се случи во петокот во Скопје. Филмот беше цензуриран. Без никакво образложение, „Летна палата“ беше симнат од репертоарот на Скопскиот филмски фестивал. Ама македонската јавност со прст не мрдна. На касата на киното Милениум, можеше да се добие неофицијално образложение дека се работи за технички проблеми. „Технички проблеми, жими газов“ – што би рекле Еднооки.

Хипокризија и кукавичлук. Ете тоа е вистинскиот одговор на флоскулата: технички проблеми. Зарем организаторите на фестивалот и Министерството за култура на Македонија сметаат дека сме толкави идиоти да веруваме во едно вака плитко образложение – и тоа неофицијално.

Доблеста секогаш била приливегија на големите. А нашиве „големци“ од секогаш биле мали. Да имаа, барем, доблест да ги кажат работите со нивното вистинско име и презиме. Многу подоблесно ќе беше да признаеја дека кинеската амбасада во Скопје им направила дополнителни притисоци и поради виши политички интереси Министерството за култура при Владата на РМ сугерира откажување на прикажувањето на филмот. Па потоа нека го чуеја мислењето на јавноста. Мислењето на јавноста ќе им беше најсилното оружје против сите притисоци на Политбирото во Пекинг.

Се сретнувам со еден пријател во Рамстор. И он има блог и се читаме. Ми тежи на душа и му се жалам како е можно некој да спроведува тивка цензура, а никој од нашиве големи медиуми да не реагираат на ова. Ми вели ќе го нашол филмот на ДВД. И Секи ме смирува убедувајќи ме дека ќе го нашол на ДВД. Мино, пак, работи во таа бранша. Ми ветува дека ќе го најде во оригинал. Ќе ми го поклонел. Ама јас не сакам да го гледам на ДВД. Сакам да го гледам во кино. Јавно. Обична љубовна прича меѓу двајца студенти. Чуму цензура.

СТОП ЗА ЦЕНЗУРАТА. Па макар била и поради виши политички интереси.

линкови:
Srđan Mitrović, Skandal u ime viših državnih interesa
Cannes Film Festival, Summer Palace
Jutajnji List, Filmovi koji su nam drugovi branili da gledamo

Македонските гробници

2007-03-23T10:19:00.000+01:00

Постои ли уште некој детал во аргументацијата за посебното етничко потекло на античките Македонци? Мозаикот го надополнуваат т.н. Македонски гробници. кои во голема мера се разликуваат од хеленскиот тип на гробови, прво според архитектурата а потоа и според гробните прилози најдени во нив.

Необичната архитектура е она сто пред се ги разликува македонските гробници од хеленските. Важно е да се каже дека архитектонскиот стил на македонските гробници се менувал со текот на времето, а под влијание на разни културни, религиски и други фактори. Така, во првата своја фаза, македонските гробници биле во вид на правоаголни цисти. Се работи за гробници ѕидани во земја. Дури подоцна, во ИВ - ИИИ век пред Ис. Хр., античките Македонци ќе почнат да ги засводуваат своите гробници.

Почнувајќи отприлика од ИВ век пред Ис.Хр. основна карактеристика на македонските гробници станала нивната т.н. лажна фасада со насликани столбови во ѕидот. Овие лажни фасади имале украсна функција и служеле да го покријат сводот. Ова значи дека гробницата била под земја, а сводот направен од камен, кој бил покриен со земја на која е насликана лажната фасада, се наоѓал над земјата. Тумулусот (гробот) од надворешната страна бил засводен само од три страни, додека пак четвртата незасводена страна служела како пристап кон гробницата. Таму се наоѓала масивна врата преку која низ скали се влегувало надолу во гробницата. Врата била украсувана со разна орнаментика изработена во метал.

Во хеленските гробови има многу малку погребни прилози; најчесто керамика. За разлика од нив, во македонските гробници е посведочено присуството на голем број гробни прилози; керамика, злато, сребро, бронза, железо, слонова коска и сл.. Карактеристичен гробен прилог за македонските гробови е церемонијалното легло – клинê. Станува збор за еден вид на кревет, најчесто исклесан во камен. Освен клинејот, во македонските гробови најдени се садови за погребната гозба (пехари, ведра, длабоки чинии, бокали, црпалки), портрети од слонова коска, троножец и сл.

Карактеристика за гробните прилози во Македонија е и фактот дека, за разлика од гробните прилози во Хелада, во македонските гробници има мал број на кратери – чаши за мешање на виното со водата.

Карактеристично за македонскиот погребен ритуал е практиката гробните прилози да бидат предмети кои биле употребувани додека покојникот бил жив. За разлика од античките Македонци, нивните соседи Хелените, во гробниците ставале нови и неупотребувани предмети.

Гробници, кои во многу наликуваат на македонскиот тип, се посведочени во Карија и Киликија (Мала Азија). Сепак овие малоазиски гробници се разликуваат од македонскот тип на гробници по тоа што се вклесани во карпа чии фасади се насликани и украсени со штуко декорација – украсни елементи направени од гипс и залепени на фасадата.

Циклус Вестерн: My Darling Clementine

2007-03-18T23:35:00.000+01:00

Од татко ми наследив две мании. Тоа е манијакалната зависност за гледање фудбал и навлеченоста на вестерн филмовите. Стариот мој уште на времето заглавуел по кината гледајќи вестерн епопеи во кои младичот и им ја ебавал мајката на сите оние кои носеле пиштољи, а единствено за љубовта на саканата. Кога подпораснав, секогаш кога одеше вестерн на Телевизија Скопје, заедно буљевме во телевизорот. И ден денес, единствено вестерн филм и утакмица може да не седне заедно пред телевизор.

И секогаш во филмот:
Они као повеќе и ептен лоши, а он као сам, или евентуално со некој пријател, ги тамани као зајци. А женската го чека горе на балконот. Откако ќе им ја ибе мамата со пиштољ, ја подготвуваат кочијата и заедно со момичето заминуваат по прашливиот пат кон вечноста. Класика.

Ама во филмот на Џон Форд младичот не ја ќаруе невестата туку си заминува со браќата му, оставајќи ја љубената во малото гратче Тумбстон. Можеби некогаш ќе се свести дека Животот е краток за да залудно го троши бркајќи крави, играјќи карти по ефтини салуни, дружејќи се со сумљиви типови и пукајќи во разно – разни бараби. Превејува надежта дека некое зајдисонце ќе се врати во прашливото гратче да ја исправи направената глупост и ќе ја побара, сега веќе подостарената, теткица. И ако има среќа таа ќе биде слободна и ќе му прости за глупоста, а ако нема, тогаш ќе ја најде мужена за локалниот свештеник или даскал.

Причата е епска. Се случуе у 1882 година во малото гратче Тумбстон каде една врнежлива ноќ доаѓаат браќата Ерп. Тие се на пат за сточен пазар у Калифорнија. Ама најмалиот брат на Ерпови е упуцан позади грб од страна на лошата фамилија Клентонови. И тогаш Вајат Ерп (Хенри Фонда), бивш шериф со стара слава, решава да ја одмазди крвта на братот. Останува у градот као шериф, чекајќи погоден момент да им ја ибе мамата на Клентонови.

Тука го запознава Док Холидеј (Виктор Матјур) – славниот лекар, хроничен пијаница, покер мајстор и кршач на женски срца. Локалната певачицата лудо е вљубена во него, ама он ич не ја ферма. Прав мушкарац са дивог запада. Отпосле се дознава зашто не ја љуби певуљката. Клементина е разлогот. Млада професорица (не по историја) која доаѓа во градот да се види со нејзиниот Док Холидеј и да го праша зашто заминал без збор. А овој, од неа, ја крие вистинската причина не сакајќи да и каже дека е болен од рак.

Кога ќе се сретнат двете женски, доаѓа до голем куршлус. Едната е певуљка без познавања за Волтер и Жан Жак Русо, а другата е дама која животот го живее само со ракавици. Со Волтер или без него, заедничка им е заљубеноста во докторот кој е на умирање. Ситуацијата дополнително ја компликува Вајат Ерп кој, пак, се вљубува во Клементина, ама срам му е да и каже. Толку голем пиштолџија, а се топи пред сукњичето на даскалката. Ваљда се плаши дека не е доволно елоквентен за да ја плени.

И тогаш една ведра ноќ певуљката е убиена, а доказите се собрани. Во воздухот се чувствува мирис на евтино виски, пригушена напнатост и исконски пркос. Часот се ближи.

Време: Во зори.

Место: Кај ОК Корал.

Сабајлето голема пуцачина. Вајат Ерп и Док Холидеј им ја ибаваат мамата на браќата Клентон, ликвидирајќи ги еден по еден во рок од десет минути. Ама Док Холидеј е ранет и умира. Можеше да преживее да беше повнимателен. Штета. Клементина не може да ги запре солзите. Маријачите се слушаат во далечината.

Историската (не)основаност на причата.

Гледано од историски аспект, филмот на Џон Форд, иако е базиран на вистински ликови, не претставува автентична историја, туку само обид да се сервира романса во историски костими. Филмот изобилува со многу историски недоследности, ама плени со својата порака. Тука е вечниот дуализам: борбата меѓу доброто и злото, вечната сага на секој маж, независно дали е доктор или каубоец, како и ривалството меѓу две жени.

препорачани линкови

Википедиа: My Darling Clementine

IMDb: My Darling Clementine

Рецензија: Мариово и Меглен низ историјата

2007-03-14T16:12:00.000+01:00

Водејќи се од желбата да се разјаснат поважните прашања од историјата на Мариово и Меглен, во сите историски периоди, од антиката до денес, во ноември 1995-тата во Прилеп и Витолиште се одржа научен собир на тема: „Мариово и Меглен низ историјата“.

На овој собир во организација на повеќе културно - научни друштва од Македонија (ИНИ - Скопје, Друштво за организирање на Мариовско - Мегленски средби - Прилеп и др.) учество земаа 50-тина научници кои во своите реферати обработуваат проблематика поврзана со историјата на Мариово, односно Меглен.

Како поинтересни реферати би ги издвоил „Мариово во антиката“ (Наде Проева), „Мегленско во античко време “(Христо Андоновски), „Мариово и Меглен во средновековните извори“ (Коста Аџиевски), „Мариово и Меглен во документи од крајот на XVII до првите децении на XIX век“ (Милка Здравева), „Македонските светци од Мегленско“ (Михајло Георгиевски) и др.

Рефератите приложени на овој научен собир се објавени во Зборникот: Мариово и Меглен низ историјата, издаден 2000 година во Прилеп - Скопје.

На крајот голема благодарност до едни вљубеници во музата Клио, од кои го добив на подарок овој Зборник, за кој, искрено кажано, не знаев дека е излезен од печат.

Пајонците: Етничко потекло

2007-03-11T22:51:00.000+01:00

Прашањето за етничкото потекло на Пајонците е едно од се уште отворените не само во македонската туку и во светската историографија. Па така едни научници сметаат дека тие се со тракиско потекло, други дека се Илири, трети дека се посебно племе различни од сите други на Балканот. Сепак, во последниве две децении, иако скромно и полека, во научната јавност почнува да се прифаќа тезата дека всушност Пајонците имале македонско потекло т.е. дека биле античко македонско племе.

Оваа теорија според која Пајонците се дел од античко македонскиот етникумсе базира на најновите археолошки наоди, а посебно врз основа на погребниот ритуал. Фактите кои одат во прилог на ова тврдење се следниве:

Гробовите т.н. тумули кои се датираат од старото железно време и кои се пронајдени во Пајонија се идентични со оние кои се најдени во внатрешноста на Македонија, а посебно со оние од Вергина и Висои. Овие тумули се состојат од повеќе гробови кои се кружно (радијално) распоредени. За разлика од нив Тракијците во железниот иериод имаат тумули со само еден гроб. Од друга страна пајонските тумули се големи, а тракиските мали што јасно укажува на разликата меѓу нив. Разлика постои и во поглед на стратиграфијата. Имено, пајонските тумули имаат вертикална стратиграфија за разлика од тракиските кои имаат хоризоитална стратиграфија. Тоа значи дека кога се погребуваат починатите во овие тумули жртвените обреди околу умрените се поставени вертикално, односно обредите се прават од горе надолу. Од ова може да се заклучи дека Пајонците имале речиси ист погребен ритуал како и останатите македонски племиња што говори во прилог на тезата дека всушност тие биле сродни меѓу себе.

Освен археолошките, во прилог на тезата за македонското потекло на Пајонците, сведочат и наративните извори. Па така, Страбон вели дека Пајонците се нарекувале и Пелагонци што според Гарашанин значи хомогенизација во даден момент. Податокот на Страбон дека Пајонците имаат заедничко потекло со Пелагонците се совпаѓа со податокот што го дава Хомер во Илијадата, а кој вели дека заедничкиот предок Ре1аgon, таткото на Астеропај, бил водач на Пајонците. Од ова произлегува дека Пајонците и Пелагонците имале заедничко потекло.

Исто така, Страбон додава дека Пелагонија порано се викала Орестида, а Полибиј дека Ематија порано се викала Пајонија. Ако се знае дека македонската кралска куќа е од Аргос од Орестида и дека Ематија е старото име за Македонија јасно е дека Пајонците и Пелагонците влегувале во групата на македонски племиња.

Веќе во Ахајскиот период погребниот ритуал кај Пајонците е ист како кај Пелагонците за кои со сигурност се знае дека биле македонско племе. Па оттука и Грашанин тврди дека во почетокот постоел Пајонско - пелагониски конгломерат од кој со тек на времето се одделиле Пајонците и Пелагонците. Пајонија и Пелагонија се разликуваат од Тракија и во хеленистичкиот и римскиот период. Иако во Пајонија тумулите се задржуваат се до римскиот период тие се разликуваат од тракиските кои се мали и со хоризонтална стратиграфија на култот. За разлика од нив пајонските тумули се големи и со вертикална стратиграфија.

Клара Цеткин и 8-ми март

2007-03-08T09:56:00.000+01:00

Историјатот на одбележувањето на Меѓународниот ден на жената е поврзан со името на Клара Цеткин (1857– 1933). Родена на 5-ти јули 1857 г. во Видерау, Клара Цеткин дипломира на Женскиот колеџ за учители во Лајпциг. Уште за време на нејзините студии активно учествува во тогашното социјалистичко движење во Германија. Поради своите активности принудена е да ја напушти Германија. Во 80-те години на XIX век, заедно со својот сопруг, рускиот комунист Осип Цеткин, живеат во Швајцарија, а потоа се преселуваат во Париз.

Во 1889 г. Клара Цеткин учествува на основачкото собрание на Втората Социјалистичка Интернационала, а веднаш потоа се враќа во Германија.

Во периодот од 1892 г. до 1917 г. живее и работи во Штудгарт каде го издава весникот Еднаквост. Таа е една од основачите на Меѓународниот социјалистички женски конгрес чие основање се датира во 1907 година. Три години подоцна, во 1910 г. на Конгресот на Меѓународната конференција на жената одржан во Копенхаген, на предлог на Клара Цеткин, донесена е одлука за прогласување на Меѓународен ден на жената, без притоа да се прецизира неговиот датум. Симболиката на овој празник требало да биде актуелизирање на барањата за подобрување на условите за работа на жените и квалитативно подобрување на нивниот социјално – политички статус во општеството.

Веќе наредната 1911 г. празникот на жената е одбележан на 19-ти март, а дури по револуцијата во Русија и победата на болшевиците, како Ден на жената е прогласен 8-ми март, датум на кој во 1917 година жените во Москва одржале големи антивоени демонстрации.

Што се однесува до понатамошната улога на Клара Цеткин во комунистичкото движење во Германија, нејзината активност била насочена во правец на подобрување на статусот на жените. По започнувањето на Првата светска војна, Клара Цеткин активно учествува во антивоеното движење. Таа во 1915 г. во Берн учествува во организирањето на Меѓународната женска конференција против Првата светска војна, а во 1916 г. е еден од основачите на Спарташката лига. На конгресот одржан од 30-ти декември 1918 до 1-ви јануари 1919 г. било решено Спарташката лига да прерасне во Комунистичка партија на Германија. Истата 1919 г. Клара Цеткин била избрана за член на ЦК на КП на Германија.

Во 1921 г. Клара Цеткин е избрана за член на Президиумот на Третата Интернационала. Тоа е една од причините да се пресели во Москва каде важела за близок соработник на Ленин. Меѓутоа, по неговата смрт во 1924 г. и доаѓањето на Сталин на чело на СССР, влијанието на Клара Цеткин во Интернационалата и воопшто во женското работничко движење, постепено почнало да опаѓа.

Клара Цеткин умира на 20 јуни 1933 г. во градот Архангелск, СССР.

Извадок од едно „признание“

2007-03-04T20:08:00.000+01:00

По српската окупација на Вардарска Македонија, во годините по Првата светска војна, извесен Александар Андријевиќ шест месеци работи како претседател на Првостепениот суд во Струмица. За време на својата работа во Струмица, Андријевиќ, како претседател на судот имал прилика да разговара со прилично голем број Струмичани. Во овој контекст пренесувам еден од тие разговори водени меѓу Андријевиќ и една од странките во судот, локален жител на Струмица.

„Ви сте дабоме Србин?“ – питам једног парничара у суду.

„Е так‘ сад. Кад беху тука Бугари (1912 – 1918, м.з.) аз бех Бугарин. Станаше Срби, аз сам Србин, ама – крстијанин сам“.

„Ви хоћете да сте ближи Грцима“.

„Е не, џанум, Грк је нешчо друго, аз сам Македонац“ – похитао је да ми одврати.
И када тако каже да је Македонац, а то ћете и понајпре и понајчешче ћути, Струмичанин сматра да је тиме угодио и себи и вама; и није вас удалио од себе и остао је код своје куће, свестан да га реч „Македонац“ неће етнички одвести ни у Србе ни у Бугаре.“

(Александар Андријевић, Струмица, Ниш 1923, 36.)

текстови кои обработуваат слична тематика:
Волан: Уривање на македонскиот национален идентитет

Зошто пилето ја премина улицата

2007-03-03T00:25:00.000+01:00

Што се случува кога некој ќе стави наочари: Зошто пилето ја премина улицата?

Учителката во Основно училиште: За да стигне на другата страна на улицата

Наставникот по ОТО: За да биде учесник во сообраќајот.

Платон: За општо добро.

Аристотел: Природно е пилињата да ја преминуваат улицата.

Карл Маркс: Тоа е историска неминовност и заговор на крупниот капитал против селските фармери.

Слободан Милошевиќ: На тој со ништо предизвикан акт на агресија мора да одговориме со сите сили и средства.

Капетан Џејмс Кирк (Звездени патеки): За храбро да отиде таму каде што досега ниедно пиле нема појдено.

Макијавели: Поентата е во тоа што пилето ја премина улицата. Не е важно зошто. Самиот факт што пилето ја преминало улицата го оправдува мотивот, каков тој и да бил.

Фројд: Фактот што воопшто се прашувате зошто пилето ја премина улицата укажува на вашата внатрешна несигурност и проблеми во аналната фаза од вашиот развој.

Дарвин: После подолг временски период, природната селекција мораше да делува на пилињата, и така тие генетски да се прилагодуваат да ја преминуваат улицата.

Ајнштајн: Дали пилето ја премина улицата или улицата се помрдна под нозете на пилето, зависи од системот од кој го посматрате тој настан.

Буда: Со поставувањето на тоа прашање, ја негиравте самата природа на пилето.

Ернест Хемингвеј: За да би умрело на дожд.

Бил Клинтон: Се извинувам во мое име и во името на нацијата за овој немил настан и ветувам дека никогаш нема да се повтори.

Мартин Лутер Кинг: Го гледам светот како место каде што сите пилиња ке можат слободно да ја преминуваат улицата без да имаат потреба да ги објаснуваат своите мотиви.

Тито Петковски: Прашање е оваа влада до кога ќе толерира пилињата да ја преминуваат улицата.

Васил Тупурковски: Пилето тргна за да и тргне и на Македонија.

Никола Г'уевски: Самиот факт што пилето ја п'емина улицата е доказ за 'ефо'мите во Македонија.

Стојан Андов: Кога тревата ќе зазелени, и пролетното цвеќе опојно ќе замириса пилињата излегуваат и ја преминуваат улицата.

Бранко Црвенковски: Пилето ја зеде судбината во свои раце и реши да ја премине улицата.

Али Ахмети: Нема диаљог, па пиљето се бори за свој пиљечи права

Латас: Јас сеа се прашувам, дали за 5 год. ќе имаме ние каде да ја преминеме улицата.

Досие студентски протести: Наместо сеќавања на ‘97-мата

2007-02-27T23:34:00.000+01:00

Ќе се навратам на 1997-та година, но не со мои сеќавања на настаните што се случија тогаш, туку со едно писмо кое толку силно кажува во што верувавме тогаш додека стоевме зад сите тие знамиња и транспаренти.

„Драги родители,

Уште еднаш под петициве ги чувствувам ребрата на Росинанта, повторно заминувам со штитот в раце.

Пред речиси десеттина години Ви напишав едно друго проштално писмо. Ако добро се сеќавам, се жалев дека не бев најдобар доктор; што се однесува до работата доктор, тоа веќе не ме интересира; но како војник не сум така лош. Во основа не е ништо сменето, освен што денеска сум посвесен, дека мојот марксизам се разбудил и станал многу појасен. Верувам во вооружената борба како единствено решение за народите, за свое ослободување и мирен сум за своите убедувања. Многумина ќе ме наречат авантурист, а јас тоа и сум, но од посебен сој: јас спаѓам меѓу оние кои ја ставаат својата кожа на коцка за да ја бранат својата вистина. Можеби ова ќе биде последен пат. Јас тоа не го сакам, но тоа одговара на логичната пресметка на веројатноста. Ако биде така, Ве љубам за последен пат.

Многу Ве сакав, само што незнаев да ја искажам својата нежност; крајно сум тврд во своите постапки и мислам дека понекогаш не ме разбиравте. Не беше лесно да ме сватите; но денес Ве молам само да ми верувате.

Сега волјата, која со уметничко задоволство ја калев, ќе ги подржи моите нозе кои се тресат и градите кои се уморни. Ќе го сторам она што имам намера да го сторам. Сетете се, одвреме-навреме на мене, малиот кондотијер на дваесетиот век. Бакнеж на Селија, Роберт, на Хуан Мартин и Пототин, Беатриче, на сите. Ве љуби Вашиот заблуден и тврдоглав син,

ЕРНЕСТО.“

Ова е прошталното писмо на Ернесто Че Гевара испратено до родителите, пред да замине за Боливија, каде маченички умира во 1967 година. Имал само 39 години. Тоа е човекот кој загинал за своите идеали. Ние, пак, имавме по 21/22 и единствено идеалите не водеа. Не не интересираше ништо, освен, можеби, насмевката на Рената или ефтиниот парфем на онаа Кавадарчанката на кибицер; и секако оние мали работи во кои верувавме тогаш и денес.

Некој ќе рече дека само будалите гинат за идеали. Ама ние му се восхитувавме на Че. Се уште морници ме лазат пред сликата на човекот кој во последното писмо на својот соборец Фидел Кастро ќе напише: „... На своите деца и жената не им оставам никаков имот и не ми е жал, дури и ми е драго што не барам ништо за нив, бидејќи државата ќе им даде колку што е потребно за нивниот живот и за школувањето...“.

Каде се нашите „Че Геваровци„? Тие, сепак, заборавија на своите деца!!!

HASTA LA VICTORIA SIEMPRE

(CHE GUEVARA)

Автор на текстот е мојот пријател и компањон Секи
директен учесник во настаните ‘97-ма

Досие студентски протести: High hopes

2007-02-25T17:25:00.000+01:00

High hopes

Encumbered forever by desire and ambition

there is a hunger still unsatisfied

our weary eyes still stray to be horizon

though down this road we' ve been so many times . . .

време: февруари – март 1997-мa

1.

- Колеги, јас ја преминувам црвената линија.
- ???
- И јас ќе штрајкувам со глад. Да се поздравиме. Можеби се гледаме за последен пат.
- Па . . . здраво.
....
По 15 минути.
- Колешке, зошто се врати?
- Не ме примија во шаторот. Ми рекоа дека нема место. Но јас нема да се откажам. Ќе штрајкувам со глад на клупа, близу до шаторот.
- Ама колешке, февруари е. Ке се смрзнеш од студ.
- Имам неколку кебиња. Ги земав и ќебињата на цимерката.

Следниот ден, штрајкот со глад на нашата колешка беше радикално прекинат од страна на нејзината мајка. По краткотрајно физикално убедување (слаканици ), нашата колешка го стави во мирување штајкот со глад.

2.

Првите денови од протестите неколку студенти одат кон министерство за образование. Еден од нив носи транспарент. Одеднаш пред нив се појавува еден познат актер, и смеејки се им вели:

- Како што гледам, многу сте масовни.

На студентот со транспарентот му доаѓа да пропадне во земја од срам . . .

3.

- Извинете, од која телевизија сте вие? Ве прашувам затоа што немате ознака на камерата.

- Дечко, јас работам за МВР.

- Стварно?

Негде во некој кабинет:

. . . Колега, да ја избришам ли касетата со овој љубопитниов студент?
- Немој. Никогаш не се знае. Можеби ке стане познат . . .

П.С. Текстот е посветен на големиот актер Ѓорѓи Колозов, со кого се сретнав случајно, додека носев транспарент на протестите ‘97-ма. Бог да го прости.

Со другарски поздрав
Ким Филби

Ветување

2007-02-25T01:30:00.000+01:00

Една песна од Балашевиќ посветена само на нејзе.

powered by ODEO